Agha Cafer Pasha Mosque, Kyrenia

Ağa Cafer Paşa Camii, Şimali Kiprin Türk Respublikası'nın Girne şəhərində yerləşən Osmanlı dövrü məscidlərindən biridir. 16-cı əsrin sonlarında (1589-1590) Osmanlı dövlət adamlarından Ağa Cafer Paşa tərəfindən inşa etdirilmişdir. Kiprin Osmanlı idarəsinə keçməsindən qısa bir müddət sonra inşa edilən məscid, bölgənin önəmli İslam memarlığından biri kimi qəbul edilir.

Tarixçə

Məscidin inşası, Ağa Cafer Paşa tərəfindən tənzimlənən vakfiə ilə dəstəklənmişdir. 1599 tarixli bu vakfiə çərçivəsində məscidin baxımını və davamlılığını təmin etmək məqsədilə müxtəlif mülklər vakfedilmişdir. Bu mülklər arasında fermalar, bağçalar, tarlalar, zeytun bağları, evlər, anbərlər və dəhlizlər bulunurdu. Osmanlı dövrü vakıf sistemi doğrultusunda məscidin ehtiyaclarının bu vakıf gəlirlərindən qarşılanması məqsəd qoyulmuşdur.

1887-ci ildə məscidin təmir ehtiyacı ortaya çıxdıqda, bu prosesin maliyyələşdirilməsi məscidin aid olduğu vakıf mülklərindən əldə edilən kirayə gəlirləri ilə qarşılanması nəzərdə tutulmuşdur. Lakin, Britaniya idarəsi altında Kiprdə vakıf sisteminin işləməsində çətinliklər yaranmış və Lefkoşa Bələdiyyəsi 15 il boyunca kirayə ödənişi etməmişdir. 1890-cı ildə, vəzifəlilərin müdaxiləsi nəticəsində gecikmiş kirayə borcları toplanmış və məscidin təmiri üçün lazım olan büdcə təmin edilmişdir.

1974‑dən əvvəl bir müddət EOKA təşkilatının nəzarətində olan məscid, bu dövrdə zərər görmüş və ibadətə qapalı qalmışdır. Kipr Sülh Əməliyyatı sonrasında qurulan bir dərnəyin rəhbərliyi ilə və Türkiyə Diyanət İşləri Başqanlığının dəstəyi ilə təmir edilərək 1975-ci ildə yenidən ibadətə açılmışdır.

Memarlıq Xüsusiyyətləri

Məscid, ənənəvi Kipri Osmanlı memarlığı ilə inşa edilmiş olub, düzbucaqlı planlı bir quruluşa malikdir. İlk inşa edildiyində bir kubbəyə sahib olduğu bilinməkdədir, lakin İngilis idarəsi dövründə (1878-1880) kubbe yerinə düz, beşik damlı bir tavan əlavə edilmişdir. Quruluşun daxili məkanı üç bucaqla dəstəklənən bir düzənə sahibdir. Bu xüsusiyyətləri ilə, Kiprdəki ənənəvi məscid və məscid binaları ilə oxşarlıq göstərir.

Məscidin giriş fasadı, arkılı bir revakla önə çıxır və Osmanlı məscid memarlığına məxsus sadə bir dizayn nümayiş etdirir. Həmçinin binanın tikintisində Kiprin yerli daş materialları istifadə olunmuşdur.