Baku Museum of Miniature Books

Bakı Miniatür Kitablar Muzeyi dünyada yeganə miniatür kitablar muzeyidir, Bakı şəhərinin köhnə hissəsi olan İçərişəhərdə yerləşir. Muzey 2 aprel 2002-ci ildə açılıb. 2015-ci ildə Miniatür Kitablar Muzeyi Guinness Rekordlar Kitabının Sertifikatını ən böyük özəl miniatür kitablar muzeyi olaraq alıb.

Quruluş

Muzey Zarifa Salahova tərəfindən, Tahir Salahovun bacısı, yaradılıb. Salahova 1982-ci ildə Moskva şəhərində İvan Krylovun fabllarından ibarət miniatür kitab alanda miniatür kitab toplamağa başlamışdır. O, növbəti 30 il miniatür kitablar toplamağa sərf etmiş və bu, nəhayət 23 aprel 2002-ci il, Dünya Kitab Günü tarixində rəsmi olaraq muzeyin yaradılmasına gətirib çıxarmışdır. Muzey ictimaiyyətə açılıb, uşaq savadlılığını təşviq etmək ümidiylə.

Kolleksiya

Kolleksiya 64 ölkədən 6 500-dən çox kitabı ehtiva edir. O, inqilab sonrası Rusiyada və Sovet dövründə nəşr olunan miniatür kitabları özündə saxlayır.

Ekspozisiyada Moldaviya, Gürcüstan, Ukrayna, Belarus və Orta Asiya və Avropa respublikalarından kitablar var. Çoxlu nadir nəşrlər mövcuddur, o cümlədən Çukovski, Barto, Qoqol, Dostoyevski, A.S. Puşkin və Rabindranath Tagore əsərləri. Muzeydə məşhur Azərbaycan klassiklərinin, məsələn, Vaqif, Xurşidbanu Natavan, Nizami Gəncəvi, Nəsimi, Füzuli, Səməd Vurğun, Mirzə Fətəli Axundov və digər əsərlərinin miniatür kitabları nümayiş olunur.

Bu kolleksiyadakı digər diqqətəlayiq miniaturalar arasında 17-ci əsrin Quran nüsxəsi, 13-cü əsrin Peter Schöffer (Johannes Gutenbergin varisi) tərəfindən nəşr olunan kitabı və 1841-ci ildə Shakespeare-in bütün əsərlərinin nəşri var.

Ziyarətçilər muzeydə 100 ildən çox olan nadir qədim dini kitabları da görə bilərlər. Ən qədim kitab 1672-ci ildə Səudiyyə Ərəbistanında nəşr olunan Qurandır. Bundan əlavə, Beatles mahnılarından ibarət bir miniatur kitab mövcuddur. Muzeyin kolleksiyasına yeni nəşrlər mütəmadi olaraq əlavə olunur.

Muzey 15 bölmədən ibarətdir, bunlara “International”, “Baltic countries”, “Smallest”, “Azerbaijani authors”, “Soviet era”, “Oldest”, “Children's”, “Pushkin”, “Central Asia” və digər bölmələr daxildir. Muzeydə 25 şüşə sərgi vitrini var.

Azərbaycan bölməsindəki kitabların əksəriyyəti ölkənin indiki və keçmiş prezidentləri haqqındadır. Həmçinin keçmiş ABŞ prezidenti Barack Obama və türk milliyyətçi lideri Mustafa Kemal Atatürk həyatına həsr olunmuş miniatur kitablar da mövcuddur.

Bu kateqoriyaya müxtəlif dövlətlərin rəhbərlərinin Azərbaycana səfərləri haqqında kitablar da daxildir. Həmçinin Azərbaycan dilində uşaqlar üçün miniatur kitablar da muzeydə nümayiş olunur. Muzeydə ayrıca rus ədəbiyyatı üzrə ayrı bir bölmə də var.

19-cu əsrdə yaşamış ən tanınmış rus şairlərindən biri olan Puşkin kateqoriyası onun və əsərləri haqqında 320 kitabı əhatə edir. Onların ən məşhurları Eugene Onegin (1837), The Queen of Spades, Stories of Belkin və The biography of my Lermontov, həmçinin Moskva üçün həsr olunmuş çox kiçik bir Puşkin şeir kitabıdır.

Kolleksiyadakı bəzi kitablar alınıb, digərləri isə bağışlanıb. Salahovaya görə, 2016-cı ildə Tayland şahzadəsi muzeyə 38 kitab bağışlamışdır.

Kitabların ölçüləri

Muzeydə bir neçə min ədəd nağıl ölçülü kitab var: macro-mini, miniature, micro-mini və ultra-mini micro.

Kolleksiyadakı dörd ən kiçik kitabın hamısı Tokiodakı Toppan Publishing House tərəfindən nəşr olunmuşdur. Birinin ölçüsü 0,75 mm × 0,75 mm (0,030 in × 0,030 in)-dir. Digər üçü, The language of flowers, Birthstone və The signs of the Zodiac adlı əsərlər, ölçüsü 2 mm × 2 mm (0,079 in × 0,079 in) və 1978-ci ildə nəşr olunmuşdur. Bu kitablar o qədər kiçikdir ki, yalnız böyüdücü şüşə vasitəsilə oxuna bilər.

"The most miraculous thing" muzeydə ölçü kateqoriyasına 6 mm × 6 mm (0,24 in × 0,24 in) ilə 6 mm × 9 mm (0,24 in × 0,35 in) arasında düşən yeganə kitabdır. Kitab 1985-ci ildə Moskva şəhərində nəşr olunmuş və Máxim Gorki və Pushkinin əsərlərini ehtiva edir. O, 4 dilə tərcümə olunmuşdur: italyanca, alman, fransızca və ingiliscə.

Məkanlar

Muzeyin orijinal məkanı Baku şəhərinin İçəridə, Şirvanşah Sarayının yaxınlığında yerləşir.

Muzeyin 3 filialı var, hər biri Salahovanın şəxsi təşəbbüsü ilə fəaliyyətə başlamışdır. Onlar Şəki, Naxçıvan və Gəncədə yerləşir.

18 dekabr 2014-cü ildə muzey Naxçıvan filialını açdı. Bu filial Azərbaycan yazıçısı Mammad Said Ordubadi adı ilə adlandırılıb və Baku şəhərindən gətirilmiş 1000 kitabı ehtiva edir.

Muzey Gəncə filialını 21 may 2016-cı ildə açdı. O, müxtəlif ölkələrdə nəşr olunmuş 1 045-dən çox miniatur kitab nüsxəsini saxlayır. Ekspozisiyada həmçinin rus, türk, ingilis, alman, ərəb, gürcü və digər dillərdə kitablar da var.

2017-ci ildə muzey Şəki filialını açdı. Orada 26 ölkədə nəşr olunmuş 620 miniatur kitab 6 vitrində nümayiş olunur.

Sərgilər

Muzeyin miniatur kitabları Kabil (1988), İstanbul (1991), Haifa (1994), Çin (1995), Moskva (1997 və 2003), Kiyev və Sidney (2000), Mainz (2003), Ankara (2005), Paris (1999 və 2006), Səudiyyə Ərəbistanı (2007), London və Minsk (2009), Şanxay (2010) və Pekin və Havanna (2011) şəhərlərində sərgilənmişdir.