Bayat Mosque

Bayat Köyü Camii və ya Bayat Köyü Eski Camii, Denizli vilayətinin Çivril rayonuna bağlı Bayat kəndinin bəzəkləri ilə məşhur məscididir. Bayat Camii köhnə forması qorunaraq bərpa edilmişdir.

Tarix

Bayat kəndində 16-cı əsrdən etibarən məscidin mövcudluğu bilinməkdədir. Harimdəki ağac sütunlardan birindəki Hicri 1289 tarixi əsasında bu günkü məscidin 1870-ci ildə tikildiyi və 1872-73-ci illərdə də divar rəsmlərinin edildiyi təxmin edilir. Lakin həmin sütundakı tarix məscidin tikilmə tarixi olduğu, bəzəklərin isə 1950-ci illərdə həyata keçirildiyinə dair bir görüş də mövcuddur. Divar rəsmləri ilə bəzəkləri bərpa edilən və yenilənən məscid, Aprel 2022 tarixində ibadətə açılmışdır.

Memarlıq

Bayat Camii kəndin içində yerləşir. Kvadrat plana yaxın düzbucaqlı planlı və tək məkanlı bir quruluşdur. Ağaç dəstəkələrə oturan düz damla ilə Bayat Köyü Camii, Denizli bölgəsindəki digər kəndlərdə 18-ci əsrin sonu ilə 19-cu əsrdə tikilmiş məscidlərlə oxşarlıqlar daşıyır. Məscidin girişi və düzbucaqlı formalı son məscid yeri şimal tərəfdə yerləşir.

Bəzəklər

Bayat Köyü Camii-nin bəzəklərinin əhəmiyyətli bir hissəsi yazılardan ibarətdir. Mihrabı və haram divarlarını bürüyən bu yazılar kəmər, dairə və armud kimi müxtəlif formalardakı yığılıb. Yuvarlaq kəmərli sadə bir nişdən ibarət məhrəbdə, Quranın Bəqərə Surəsinin 255-ci ayəsi (Ayətül-Kürsi) yazılmışdır. Bu yazının dərhal üzərində Əl-i İmran Surəsinin 37-ci ayətindən götürülmüş cümlə işlənmişdir. Məscidin daxili məkanında əlavə olaraq “levha” şəklində işlənmiş yazılar mövcuddur.

Cəmiyyətdə divar bəzəklərində təsvirlər və motivlər də önəmli yer tutur. Mihrabın qərbindəki divarda Kəbə təsviri, Osmanlı əlifbası ilə “Âh mine’l-ʿaşk” yazı‑rəsmi yer alır: "Âh mine’l-ʿaşkı və hâlâtihi / Ahraka kalbî bi-harârâtihi / Âh aşkınla akan gözyaşlarım deryâ oldı / Âteşim müdhiş dagları yakdı”. Şərq divarında isə, "Amentü" duasının gəmi şəklindəki istifləndiyi görülür. Buradakı "Vav" hərflərinin arasında Ashab‑ı Kehf sakinlərinin bir hissəsinin adları da yazılmışdır. Dini yazı və təsvirlərin xaricində cəmiyyətdə divarlarda bitki, çiçək kimi motivlər işlənmişdir.