Bergama Grand Mosque

Bergama Ulu Cami ya da Yıldırım Camii, Sultan Yıldırım Bayezid tərəfindən 1399-ci ildə tikdirilmiş, İzmirin Bergama rayonunda yerləşən tarixi məscid.

Tikintisi

Sultan I. Bayezid tərəfindən 1399-ci ildə tikdirildiyi kitabəsindən anlaşılan məscid, 801 (Hicri) / 1398-1399 (Miladi) ilində tamamlanmışdır. Üç sətirlik kitabəsində: "Bu şərəfli məscidi uca sultanların sultanı, Acəm və Ərəb ümerası (hökmdarlarının) əmiri, mücahidlər və qazilər yardımcısı, Murad Han oğlu Bayezid Han — Allah mülkünü daim qorusun — 801-ci ildə tikdirib." yazır. İzmirdə ayakta qalan tək selatin məscidi yəni sultanların banisi olaraq tikdirdikləri məscid olma xüsusiyyətini daşıyır.

Yer olaraq Pergamonun yerləşdiyi təpənin cənub yamacında Selinos Çayı'nın sahilində və Tekke boğazına gedən yolun başlanğıcında yerləşir. Tikintisi zamanı, Roma dövründən qalan tikili qalıqlarından gətirilmiş antik daşların istifadə edildiyi, şimal‑şərq küncündə yerləşən dörd metr uzunluğundakı böyük daşın üzərində bir ilanı vazoya uzanan Kantharos reliefindən anlaşılır.

Memarlıq xüsusiyyətləri

Osmanlı memarlığındakı çox bölümlü bazilika quruluş tipinin son nümunələrindən biridir. Tək minarəli bu selatin məscidi, xaç kəsikli müstəqil dörd fil ayağı ilə bərabər ölçüdəki doqquz bölməyə ayrılmışdır. Harim məhrəb divarına şaquli uzanan üç sahədən ibarətdir. Məhrəb Selçuklu dövründən güclü izlər daşıyan mərmər bəzəklərə malikdir; plan baxımından Selçuklu dövrü əsərləri arasında Amasyada yerləşən Burmalı Minare Məscidi ilə oxşarlıqlar daşıyır. Orta sahənin üç kubbəsi, yan sahələr isə beşik tonozla örtülmüşdür. Ortadakının 17 metr, digər ikisinin 15,5 metr hündürlüyü var. Məscidin minarəsi isə qərb fasadında yerləşir.

Sonrakı illərdə harab vəziyyətdə olan bu ibadətgahın halını Fransız səyahətçi Charles Texier 1832-ci ildə qeyd etmişdir. 1905-ci ildə, Bergama kaymakamı Kemal Beyin səyləri ilə təmir edilmiş və kitabəsi ilə mihrabı təmizlənmişdir, lakin yenidən inşa edilən minarəsi Noyabr 1949‑da bir fırtınada çardaq xəttindən devrilmişdir. Bu yıxılmanın üzərində aparılan 1949/1950 təmirində mədrəsə otaqları, müdris və müftü ofisi inşa edilmişdir; avluya da bir daş şadırvan quraşdırılmışdır və onun üzərindəki xət yazısı Bergamalı Şair Aşki Efendi‑yə aiddir.