Beylerbeyi Palace complex

Beylerbeyi Sarayı, ətrafındakı bina, heykəl və bağlarla bir kompleks yaradır.

Köşkler

Sarayı kompleksinin digər binaları olan Mermer Köşk və Sarı Köşk, II. Mahmud dövründə tikilən köhnə sarayın parçalarıdır. Mermer Köşkün fasadları böyük mermer lövhələrlə örtülü olduğundan bu adı almışdır. Bağdakı böyük hovuzun arxa hissəsində yerləşir. Tək mərtəbəli olub ampir üslubda tikilmiş bir binadır. Böyük bir salon ilə iki otaqdan ibarətdir. Salonunda böyük oval bir hovuz mövcuddur.

Sarı Köşk isə hovuzun kənarında yerləşib zirzəmi ilə birlikdə ümumilikdə üç mərtəbəli kəhrəba rəngli bir binadır. Bütün mərtəbələrində bir salon və iki otaq var. Salonunda barok pilləkən olan ümumilikdə üç bölmədən ibarət sadə bir binadır. Köşkün içində dəniz rəsmləri var. Binanın ön və arxa fasadlarında yarım dairəvi kəmərli üçlü pəncərə qrupları var.

Ahır Köşkü, padşahın atlarının baxımı üçün tikilmişdir. Saray ərazisinin cənub bölgəsində yerləşir. Sarayın qapı və pəncərələri at dəmirinin kəmərlidir. İçində bir hovuz və iyirmi bölməli bir ahır var. Bu Köşk heyvan rəsmləri və at fiqurları ilə bəzədilmişdir.

Beylerbeyi sarayı dənizdən geriyə doğru setlər halında yüksələn geniş bir bağın içində yerləşir. Sarayın bağında ağac və hovuzlarla birlikdə hamısı Parisdə tikilmiş olan misdən heyvan heykəlləri ilə bəzədilmişdir. Bağda 80×30 m ölçülərində, içində qayıqla gəzilə bilən böyük bir hovuz var. Bağ, dənizə paralel, liman boyunca uzanan bəzəkli bir divarla əhatə olunmuşdur. Divarın üzərində saraya dənizdən giriş təmin etmək məqsədilə iki qapı tikilmişdir. Bunun xaricində divarın hər iki tərəfində dəniz köşkleri var. Bu köşkler altıbucaqlı bir quruluşa malikdir, damları çadır şəklindədir. Hər iki köşkdə bir otaq və bir tualet var.

Muzika-i Hümâyun, Paşa Dairesi ve Harem Ağaları Dairesi

1877-1878 illəri arasında baş verən 93 Harbi əsnasında Qafqazdan köçən mühacirlərin qalması üçün istifadə edilən Muzika-i Hümâyun, Paşa Dairesi və Harem Ağaları Dairesi binaları; daha sonralar müharibədə yaralananların köçürülməsi ilə boşaldılaraq Hilâl-i Ahmer Cəmiyyəti istifadəsinə təhvil edilərək bir xəstəxanaya çevrildi. Bu binalara 1890‑da Kuleli Qışlasındakı xəstəxana ilə Tibb İdadisi köçürüldü. 1906‑da Mekteb-i Sultani fəaliyyətlərini burada davam etdirməyə başladı. Mekteb-i Sultani‑nin köhnə yerinə qayıtmasından sonra xəstəxana, 15 Mart 1909‑dan etibarən yenidən fəaliyyətə başladı. I. Dünya Müharibəsində yaralananlara ev sahibliyi etdi. Xəstəxananın 1919‑da bağlanmasının ardından bina, Yedek Subay Məktəbi və Səhiyyə Transit Deposu kimi istifadə edildi. Sonrakı dövrdə isə geniş bir bərpa işindən keçərək Dəniz Astsubay Məktəbinə çevrildi. Sonralar qismən yandı, nəhayət isə dağıldı.