Csókás Cave

Csókási mağara Macarıstanın xüsusi qorunan mağaraları arasında yer alır. Bükki Milli Parkında yerləşən Bükk-foyen sahəsində tapılır. Turist bələdçilərində də tanıdılır.

Təsviri

Kis-foyen sahəsində, Csókás adlı hissənin cənub tərəfinin şimal ucunda, meşədə, dəniz səviyyəsindən 445 metr yüksəklikdə, bir qayalıq divarın altında, 90 santimetr enində, bir metr hündürlüyündə, təbii xarakterli və yamac oxunaqlı giriş var. Csókás mənbəyinin yaxınlığında yerləşir. Girişi dar və yamaclıdır, turist xəritəsində də işarələnib, həmçinin turist yolu da ona yönəlir.

Bu gün artıq işləməyən su çəkmə mağarasıdır, tektonik qırılma xətləri boyunca yaranmışdır. Üst Trias kireçdağında meydana gəlmişdir. Əslində tək bir əsas budaqdan ibarətdir, uzun yan budaqları yoxdur. Gediş yolu şaquli xarakterlidir. Giriş hissəsində baxışı asanlaşdırmaq üçün bir pilləkən yerləşdirilib. Mağara gedişi əsas avadanlıqla keçilə bilər. İçərisində bir neçə kiçik stalaktit və tuf əsas görünür.

Ədəbiyyatında Csókás-mağara (Stach 1929), Csókás mağara (Jánossy 1976), Csókás-mənbə-mağara (Bajomi 1977), Csókási mağara (Kadić 1907) və Csókási-su çəkmə-mağara (Lénárt 1975) adları ilə də rast gəlinir. 1937-ci ildə ədəbiyyatda ilk dəfə Csókási-mağara adıyla adlandırılmışdır.

Tədqiqat tarixi

Földtani Közlöny 1907-ci il nəşrində dərc olunan, Kadić Ottokár tərəfindən yazılmış məqalədə, Kadić Ottokárın Szinva çayı vadisinin sisteminə aid kireçdağ sahəsini gəzib, burada Garadna çayının sol sahilində Csókási mağarasını ziyarət etdiyi qeyd edilir. 1913-cü ildə Kadić Ottokár yenidən mağaraya daxil olub, onu araşdırıb, ölçüb, həmçinin 1914-cü ildə Barlankutatásda mağaranın gedişlərini və araşdırma nəticələrini ətraflı təsvir etmişdir. 1932-ci ildə nəşr olunan, Az Aggteleki stalaktit mağarası və ətrafı adlı kitabda, Bükk dağlarının mağaraları haqqında bölmədə, Varbó sərhədində, Csókás adlı yüksəklik D-i yamacında Csókási mağarasının yerləşdiyi bildirilir. Təsvir bir nəşr əsasında yazılmışdır.

1954‑də Kuchta Gyula mağaranı ölçdü. Mağara xəritə‑əsas lövhəsinə görə hazırlanmış əsas plan xəritəsi yalnız xəritə eskizidir və verilmiş xətli ölçək yanlışdır. 1962‑ci ildə nəşr olunan “A barlangok világa” adlı kitabda mağaranın 55 m uzunluqda olduğu bildirilir. 1962‑ci ildə işıq görən, “Bükk útikalauz” adlı nəşrdə qeyd olunur ki, Forrás vadisində və Kis‑fennsíko‑da yerləşən bir çox kiçik mağaralardan biri Csókási mağarasıdır. Lénárt László 1975‑ci il MKBT Hesabatında, bir neçə sözlə ehtimal ki, bu mağarayı Csókási‑viznyelő‑barlang adı ilə təsvir edib.

1976‑ci il MKBT Hesabatında dərc olunan, Jánossy Dénes‑in yazdığı hesabatda qeyd olunur ki, 1976‑cı ildə Bükk dağlıq bölgəsində yerləşən Csókás mağarasından (Miskolci Erdészet) dağılmış paleontoloji tapıntı ortaya çıxıb. Bertalan Károly‑un 1976‑cı ildə tamamladığı əlyazmada oxunur ki, Bükk dağlıq bölgəsində, Parasznyán‑da Csókási‑mağarası yerləşir. 460 m dəniz səviyyəsindən yuxarı yüksəklikdə, Csókás‑fonásın önündəki töbör É‑i kənarında 55 m uzunluqda inaktiv su çəkmə mağarasının girişi var. Giriş kiçik bir dəlikdir və aşağıya doğru bir keçiddir. Təsvir 2 nəşr əsasında yazılmışdır.

1976‑cı ildə Bertalan Károly və Schőnviszky László tərəfindən tərtib edilmiş Macar mağara elmi bibliyografiyasının mağara adları göstəricisində Bükk dağlarında, Varbóda yerləşən mağara Csókási-barlang adı ilə qeyd olunmuşdur. Mağara adları göstəricisində mağara ilə bağlı 7 ədəbiyyat əsəri sadalanıb. 1977‑ci il Karszt és Barlang jurnalında dərc olunmuş araşdırmada Macarıstanın xəritəsi var ki, bu xəritədə Macarıstanda biologiya baxımından araşdırılmış mağaraların coğrafi yerləşməsi göstərilir. Xəritədə biologiya baxımından işlənməkdə olan Csókás-forrási-barlangın coğrafi yerləşməsi görünür. (Xəritəyə görə mağara Bükk dağlarında və Aggteleki-karszton da mövcuddur.) Jurnalı 1977‑ci ilin xüsusi nömrəsinə daxil edilmiş araşdırmanın ingilis dilindəki versiyası da eyni xəritəni təqdim edir. Bu araşdırmada da mağaranın adı Csókás-forrás kimi göstərilib.