Donukltaş

Donuktaş (hərfi mənada "Solğun daş") Türkiyənin cənubundakı Mersin vilayətinin Tarsus ilçəsində yerləşən Roma məbədidir.

Yerləşməsi

Donuktaş Tarsusun şəhər quruluşunun içərisində yerləşir. Tarsusun digər tarixi yerlərinin şərqində və Türkiyə dövlət magistral yolu D.400-ün şimalındadır. Mersinə məsafəsi təxminən 29 km (18 mil)dir.

Tədqiqat tarixi

Donuktaş haqqında ilk yazılı sənəd 1545-ci ilə aiddir. İstanbul bailosu olmuş Venesiyalı Barbaro ailəsinin bir üzvünə görə, Donuktaş saray olmuşdur. Lakin 19-cu əsrdə sonrakı məlumatlara görə, o, məqbərə hesab olunur. Fransız tarixçisi Viktor Langlua (1829–1869) "Kilikiyaya və Torus dağlarına səyahət 1852–1853" adlı kitabında Donuktaşı son Assur kralı Sardanapalın (e.ə. 612–605) məqbərəsi kimi təsvir etmişdir. Alman arxeoloqu Robert Koldewey (1855–1925) bu fikri dəstəkləmişdir. Digər tərəfdən, britaniyalı şərqşünas Uilyam Burkxardt Barker (1810?–1856) Donuktaşın başqa bir kralın məqbərəsi olduğuna inanmışdır. Lakin türk arxeoloqu Nezahat Baydurun 1982–1992-ci illərdə apardığı sistemli tədqiqatlar zamanı Donuktaş, Roma İmperiyası dövründə, 2-ci əsrdə inşa edilmiş bir məbəd kimi müəyyən edilmişdir ki, bu da Yeni Assur İmperiyasından (e.ə. 911–609) xeyli sonradır. İlkin olaraq, qədim Hitit tanrısı Sandonun məbədi olmuşdur. Sonradan Sandon Roma tanrısı Yupiterlə eyniləşdirilmiş və məbəd Yupiter məbədinə çevrilmişdir. Tədqiqatlar 2007-ci ildən sonra alman arxeoloqu Vinfrid Held tərəfindən davam etdirilmişdir.

Bina

Bina damı olmayan böyük bir tikilidir. Şimal-şərqdən cənub-qərbə istiqamətlənmiş düzbucaqlı formadadır. Uzunluğu 98 m (322 fut), eni isə 43 m (141 fut)-dir. 6,5 m (21 fut) qalınlığında divarlarla əhatə olunmuşdur. Divarların hündürlüyü təxminən 8 m (26 fut)-dir. Tikinti materialı Roma sementidir. Divarlar hazırda açıq olsa da, əvvəlcə mərmərlə örtülü olmuşdur.