Fáni-völgyi No 2 Cave

Fáni-völgyi 2. sz. üreg Duna–Ipoly Milli Parkda yerləşən Vértes dağlarında, Szárda yerləşən bir mağaradır.

Təsvir

Şərq kənarında, Vértesi Natúrparkın xüsusi qorunan sahəsində, meşədə yerləşir mağara. Fáni-völgyin Ş-ş tərəfinin yaxınlığında, dik bir qayalıq qırığında, vadinin Q-ş sonunu bağlayan barajdan Ş-şə, təxminən 150 m məsafədə, 254 m dəniz səviyyəsindən hündürlükdə, yoldan təxminən 20 m nisbətən hündürlükdə mağaranın girişi yerləşir. Yoldan görünmür, lakin vadinin digər tərəfdən üçbucaq formalı mağara girişi yaxşı görünür. Ş-ş vadinin tərəfdəki qayalıq qırığının yanına dırmaşaraq mağara çətinliklə görülür, ancaq girişin önündəki terras xarakterikdir.

Mağara triassik dolomiddə, donma nəticəsində daş parçalanması səbəbindən yaranıb. Mağara üfüqi döşəməli, içəri daralan kiçik bir boşluqdur. Sağ tərəfdəki divar əslində incə bir qayalıq təbəqəsidir, bu da mağaranın daxili hissəsində də dəlik açıb, beləliklə səthə bir pəncərə açılıb. Giriş hissəsindən sonra kiçik bir keçid var, bu da kiçik bir otağa aparır. Buradan təxminən 50 sm enində pəncərə açılır. Giriş hissəsində, sağ tərəfdəki divarda az miqdarda borsok daşları görünür. Mağarada muflon izləri də müşahidə olunur. Çətin keçilə bilən (dik) sahədə yaxınlaşmaq mümkündür, asan, küçə geyimində gəzilə bilən mağara ziyarəti üçün icazə tələb olunmur.

1984-cü ildə ilk dəfə Fáni-völgyi 2. sz. üreg adıyla ədəbiyyatda qeyd olunmuşdur. Mağara ədəbiyyatda Fáni-völgyi 2.sz. barlang (Egri 2003) və Fáni-völgyi 2.sz. üreg (Bertalan 1976) adları ilə də rast gəlinir.

Tədqiqat tarixi

1962-ci ildə nəşr olunan “A barlangok világa” adlı kitabda Vértes dağlarında yerləşən Fáni-völgydə, çaydan 10–12 m yuxarıda kiçik mağaraların olduğu bildirilir. Ferencvárosi Természetbarátok Sportköre Barlangkutató Csoportunun keçmiş üzvlərindən ibarət bir qrup, Horváth János rəhbərliyində, 1968-ci ildə Vértes dağlarının gəzintisini və dağlarda yerləşən mağaraların üçsəviyyəli araşdırmasını davam etdirdi. Bu qrup Fáni-völgydə ölçülmüş doqquz, qismən əvvəlcədən tanınan (I–IX. işarəli) qayalıq boşluqları müəyyən etdi. FTSK Barlangkutató Csoportunun 1969-cu il hesabatına görə Horváth János 1968-ci ilin bahar-payız mağara araşdırmalarını istifadə edərək 1969-cu ildə Fáni-völgy (Vértes dağları) 9 boşluğunun xəritəsini hazırladı. Xəritələr 1:100 ölçü nisbətində mağaraları göstərir.

Az 1976‑ban befejezett, Magyarország barlangleltára című kéziratban az olvasható, hogy a Vértes hegységben, Száron helyezkedik el a Fáni‑völgyi 2.sz. üreg. A Fáni‑völgyi 1. sz. üregtől 310°‑ra, kb. 250 m‑re, az úttól kb. 20 m‑rel feljebb van a Fáni‑völgyi 2. sz. üreg bejárata. A Fáni‑völgyi 2. sz. üreg 4 m hosszú, 2,4 m széles és 1,7 m magas. A befelé szűkülő fülke belső ülőfülkéjéből nyílik a külszínre egy átjárható ablak, amely a barlang vékony D‑i sziklafalát töri át. A kézirat barlangot ismertető része 1 kézirat alapján lett írva.

Az Alba Regia Barlangkutató Csoport által 1979‑ben készített kézirat szerint a Fáni‑völgyi 2.sz. üreg (F2) az OKTH barlangleltárában, amelyben a Vértes hegység barlangjai között a 11. számú barlang, a fenti névvel van ismertetve. Horváth János szpeleográfiai terepjelentésben ismertette az üreget. A barlang Szár szélén (Fejér megye, Bicskei járás), a Fáni‑völgy ÉK‑i oldalán, 240 m tszf. magasságban, kb. 20 m relatív magasságban, a Fáni‑völgyi 3. sz. üreggel szemben található. Alulról nehezen észrevehető bejárata meredek bérc oldalában nyílik. A bérc tetején, a barlangbejárat felett egy magányos, fiatal fa áll. A völgy ÉNy‑i végén elágazó üzemi úton az elágazástól 1150 m‑t kell menni a barlangig. Megtudja mutatni Szolga Ferenc az üreget. A száraz, kis sziklaodú ferde hasadék mentén, majdnem vízszintesen alakult ki. Befoglaló kőzete triász dolomit, mely breccsás szerkezetű. Kitöltését némi kőzettörmelék képezi. Az üreg egy ferde törés mentén jött létre kifagyás és kőzetaprózódás miatt.

Möcüzə iki hissədən ibarətdir: təxminən üçbucaq kəsikli, içəri daralan bir giriş qayalıq hissəsi və kiçik bir keçid vasitəsilə daxili oturacaq bölməsinə bağlanır. Oturacaq bölməsinin sağ tərəfinin yuxarı hissəsindən 0,5×0,6 m ölçülü bir pəncərə xarici səthə, D istiqamətinə baxır. Girişin sağ tərəfindəki təmir edilmiş breksada çoxlu borsaq daşı və qırmızı rəngli mineral ləkələr var. Səthində təzə yanma izləri müşahidə olunur. Giriş zamanı qrup üzvləri boşluqda muflon izləri gördülər. Ön hissəsində daş gül, ləkələr, borsaq qaraciyəri bitkisi yetişir, divarlarında isə yaşıl algalar görünür. Girişin üstündə bir quş yuvası var. Yerli əhəmiyyətli boşluq 4 m üfüqi genişliyə malikdir, girişdə hündürlüyü 2 m-dir. Boşluğun girişi, təsviri, ölçülməsi və fotoşəkillənməsi həyata keçirilmişdir. Alba Regia Barlangkutató Csoport üzvlərinin 1979-ci il fevralın 4-də, mağara katastr işi zamanı daxil olduğu boşluğun daha da araşdırılması tövsiyə edilmir.

Əl yazısına mağaranın plan xəritəsi, uzun kəsik xəritəsi və 2 en kəsik xəritəsi daxil edilib. En kəsik xəritələrindən birində mağara girişi, digərində isə mağara pəncərəsi göstərilib. Xəritələr mağaranı 1:100 ölçü nisbətində təsvir edir. Plan xəritəsindən istifadə üçün xəritə lövhəsində şərq (É) istiqaməti işarələnib. Xəritələrin hazırlanması üçün mağarayı Szolga Ferenc, Gönczöl Imréné, Koch Zoltán və Zentai Ferenc 1979-cu il fevralın 4-də ölçüb. Xəritələri 1979-cu il fevralın 22-də Szolga Ferenc çəkmışdır. Əl yazısında Fáni-völgy xəritəsi (təxminən 1:10.000 ölçü nisbəti) görünür. Xəritədə şərq (É) istiqaməti işarələnib. Xəritədə Fáni-völgyi 2. nömrəli boşluğun (xəritədə: F2) coğrafi yerləşməsi göstərilib. Əl yazısında mağaranı təsvir edən üç fotoşəkil var. İlk fotoşəkil mağaranın qayalı sütununu göstərir. Fotoşəkil qayalı sütundan aşağıdan çəkilib. İkinci fotoşəkildə mağaranın ön hissəsi görünür. Üçüncü fotoşəkildə mağarada iki şəxs görünür, onlardan biri mağara pəncərəsindən çıxır. Fotoşəkilləri Zentai Ferenc çəkib.