Gulluk mosque

Güllük məscidi (Azərbaycanca: Güllük kənd məscidi; Ərəbcə: مسجد جلك) həm də Güllük Cümə məscidi kimi tanınır, Azərbaycan Respublikasının Qax rayonunda, Güllük kəndində yerləşən məscid və tarixi memarlıq abidəsidir. 1727-ci ildə tikilmiş məscid, 2 avqust 2001-ci il tarixli Azərbaycan Kabinetinin 132 saylı qərarı ilə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələri siyahısına daxil edilmişdir.

Haqqında

Güllük məscidi 1727-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Qax rayonunda, Güllük kəndində yerli əhalinin dəstəyi ilə tikilmişdir. Məscidin fasadındakı yazıda onun tikilmə tarixi barədə məlumat verilir, 1139 AH (1726/1727 M.İ.) tarixində Al-Ciniqi tərəfindən tikildiyi qeyd olunur.

Məscid bir neçə dəfə zədələnmiş və bərpa edilmişdir. 19-cu əsrdə məscid İlisudan olan usta memar Məhəmməd Eldaroğlu tərəfindən bərpa edilmişdir. Hacı Zeynalabdin Tağıyev məscidin dam materialının alınması üçün maliyyə dəstəyi göstərmişdir.

Məscidin həyətində bir neçə qəbr və bir türbə var. Axund Baba türbəsi qiblə istiqamətində yerləşir. Türbə açıq damlıdır və kvadrat qəbrdən ibarətdir. Qəbr daşı çay daşlarından hazırlanmışdır. 1704-cü ildə vəfat etmiş, bölgədə fəaliyyət göstərmiş Abbas Efendi də burada dəfn olunmuşdur.

Azərbaycanın Sovet işğalı sonrası 1928-ci ildə dinə qarşı rəsmi kampaniya başladı. Həmin ilin dekabr ayında Azərbaycan Kommunist Partiyasının Mərkəzi Komitəsi bir çox məscidi, kilsəni və sinaqoqu klublara təhsil məqsədilə təhvil verdi. 1917-ci ildə Azərbaycanda 3 000 məscid olduğu halda, bu rəqəm 1927-ci ildə 1 700‑ə, 1928-ci ildə 1 369‑a və 1933-cü ildə yalnız 17‑yə düşmüşdür. Bu dövrdə Güllük məscidi də ibadət üçün bağlanmış və anbar kimi istifadə edilmişdir.

Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra, məscid 1992-ci ildə imanlılara qaytarıldı. Məscid 2 avqust 2001-ci il tarixində Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 132 saylı qərarı ilə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələri siyahısına daxil edildi.

Azərbaycanın şimal‑qərb bölgəsində bir neçə zəlzələ baş verdikdən sonra, 2020-ci ildə məscid binasının dağınıq vəziyyətə düşdüyü bildirildi.

Memarlıq

Məscidin tikintisində kireçli harç, çay daşları və kərpiclər istifadə olunmuşdur. Bina 21,3 m (70 ft) uzunluğunda, 18 m (59 ft) enində və 5,4 m (18 ft) hündürlüyündədir. Onun 12 pəncərəsi, bir qapısı, bir məhrəbi və 8 kərpic sütunu var. Məsciddə minarə yoxdur. Onun verandasında iki sütun, onların yanında dörd iki mərtəbəli otaq yerləşir. Məscidin döşəməsi və tavanı ağacdan hazırlanmışdır. Quruluşu düzbucaqlı formadadır. Məhrəb sadədir və 4 m (13 ft) hündürlüyündədir. Həmçinin üç pilləli ağac minbarı var.