Hassuni Caves

Hasuni mağaraları Türkiyənin Diyarbakır vilayətində yerləşən qədim mağaralar silsiləsidir. Onlar tarix öncəsi dövrlərdən Orta əsrlərə qədər məskunlaşmışdır.

Təsvir

Mağaralar Diyarbakır vilayətinin Silvan rayonunda, Bahçeköy kəndinin yaxınlığında yerləşir. Mağaralar Mezolit dövründən Xristianlığın ilk illərinə qədər məskunlaşmışdır.

2019-cu ildə mağaraların yaninda iki qədim epigrafiya Syriac-Arami yazısında tapıldı. Syriac Press-ə görə, “Qəlyazmalar əslində Monoha adlı bir rahibin qəbri üzərindəki epitaflardır”. Dicle Universitetinin İrfan Yıldız, epigrafiyaların araşdırılmasından məsul, Daily Sabah-ə bildirib ki, epigrafiya “Monoha adlı bir rahibin burada dəfn edildiyini və epigrafiyanı oxuyan hər kəsin onun üçün dua etməli olduğunu qeyd edir”.

Son tarix

2013-cü ildən etibarən mağaralar Diyarbakır vilayətində inkişaf üçün potensial turizm layihəsi kimi siyahıya alınmışdır.

Diyarbakır turizm idarəsi hazırda bu ərazini gəzinti və paraşütlə uçuş üçün məkan kimi tanıdır. HaberTurk-ə görə, Diyarbakır Ticarət və Sənaye Palatası (DTSO) bu ərazini turizm məkanı kimi tanıtmağa başlamışdır. DTSO vitse-prezidenti Ercan Tayınlamak HaberTurk-ə bildirib ki, “Silvan rayonunda Malabadi magistral yolu üzərində Albat dağının ətəyində yerləşən Hasuni mağaraları, rayonun ən dominant təpələrindən birində yerləşir. 13-cü əsrə (M.S.) aid qalıntılar tapılmışdır. Su anbarları, hamam, qayalı pilləkənlər, daş döşəmə yollar, qayalı kilsə və kilsənin yanındakı mini amfiteatr ilə tam vizual ziyafət təqdim edir”.

Tayınlamak da qeyd etdi ki, DTSO mağaralar üçün UNESCO-a Dünya İrs Statusu üçün müraciət edib, bu mağaralar arasında "Hasuni Kaya Kilsəsi var, onun erkən xristian dövrlərindən 13-cü əsrə qədər istifadə edildiyi düşünülür, və kilsənin yanında bir mini amfiteatr və bir neçə otaqdan ibarət su anbarları var. Hamamın dam hissəsi yıxılmış olsa da, kəsilmiş daşlarla tikilmiş bu hamamın dəqiq tikilmə tarixi məlum deyil. Hamam və onun ətrafı bərpa və qoruma işlərindən əvvəl xəzinə ovçularının məskəni olmuşdur."

2021-ci ilin fevralında DTSO mağaralarda musiqi konserti təşkil etdi. MedyaNews-a görə, "dengbəc ənənəsindən çıxan Klams (kürd xalq mahnıları) santur, violon və tambur ilə ifa edildi." DTSO-nun müavini Ercan Avşar konsertlərin Diyarbakırın mədəni irsinə diqqət və şüur gətirmək məqsədilə təşkil edildiyini bildirdi.