House-Museum of Uzeyir Hajibeyov

Üzeyir Hacıbəyovun ev‑muzeyi (azərbaycan dili: Üzeyir Hacıbəyovun ev‑muzeyi) Azərbaycan bəstəkarı, musiqişünası, publisisti, dramaturqu, müəllimi və ictimai xadimi, müasir Azərbaycanın peşəkar musiqi incəsənətinin və milli operanın qurucusunun Şuşada yerləşən muzeyidir.

Muzey 1959‑1992-ci illər arasında fəaliyyət göstərmişdir. 1700‑dən yalnız 136 ədəd saxlanılmışdır.

7 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan ordusu tərəfindən Şuşa şəhərinin azad edilməsindən sonra muzeyin bərpa işləri başlanmışdır.

Tarix və təsvir

Üzeyir Hacıbəyovun (23 noyabr 1948) vəfatından sonra Azərbaycan SSR Nazirlər Kabineti onun xatirəsini əbədiləşdirmək üçün (16 fevral 1949) qətnamə qəbul etmişdir. Qərarın 4‑cü bəndində deyilir:

Azərbaycan SSR Nazirlər Kabinetinin İncəsənət Departamentinə Baku şəhərində 75 Ketskhoveli küçəsində və Şuşa şəhərində Hacıbəyovun ev‑muzeyini yaratmaq tapşırığını ver.

Komponistin uşaqlıq və gənclik illərini keçirdiyi ev 19-cu əsrdə tikilmişdir. Ev-muzey 1959-cu ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyası, Azərbaycan Tarix Muzeyi, Mədəniyyət Nazirliyi və Musiqi Fondu dəstəyi ilə fəaliyyətə başlamışdır. Başlanğıcda muzey 4 otaqdan ibarət idi. Daha sonra, 1985-ci ildə komponistin yüzilliyi münasibətilə, muzey genişlənərək iki mərtəbəli və bir mərtəbəli hissələrdən ibarət Memorial Evə çevrilmişdir. Mədəniyyət Nazirliyinə bağlı təşkilatlar, xüsusilə Azərbaycan Tarix Muzeyi, komponistə aid bir sıra əşyaları Hacıbəyovun ev-muzeyinə köçürmüşdür. Muzeydə Hacıbəyovun alçı heykəli də quraşdırılmışdır. Muzey 1992-ci ildə Şuşa şəhərinin Artsax qüvvələri tərəfindən işğalı ilə dayandırılmışdır. Bundan sonra, muzey fəaliyyətini Bakı şəhərində yerləşən Hacıbəyovun ev-muzeyində davam etdirmişdir.

Şuşa döyüşünün, Azərbaycan silahlı qüvvələri tərəfindən qazanılmasının ardından, 2021-ci ildə Uzeyir Hacıbəyovun ev-muzeyinin bərpası layihəsi təsdiq edilmişdir. Hal-hazırda təmir və bərpa işləri davam edir.

Sərgi

Uzeyir Hacıbəyovun həyatının ilk illərinə aid dəyərli materiallar burada təqdim olunmuşdur – onun tələbə illərinə dair eksponatlar, yaxınlarının və ailə üzvlərinin fotoşəkilləri, ilk əsərlərin əlyazmaları, həmçinin komponistin fəaliyyətini əks etdirən şəxsi əşyalar. İkinci, üçüncü və dördüncü otaqlarda Sovet dövründə Hacıbəyovun həyat və yaradıcılığına dair eksponatlar nümayiş etdirilmişdir. Komponistin heykəli ikinci otaqda quraşdırılmışdır.

Şuşa şəhərinin erməni silahlı qüvvələri tərəfindən işğalından əvvəl, muzeydə təxminən 1700 eksponat var idi. Şəhər işğal edildikdən sonra, Şuşadakı muzeyin 136 eksponatı Bakı şəhərinə, yəni Hacıbəyovun ev-muzeyinə köçürüldü.