İlhan Koman Sculpture and Painting Museum

İlhan Koman Heykəl və Rəsm Muzeyi, Edirne-də 2002-ci ildən bəri xidmət göstərən, Trakya Universiteti Gözəl Sənətlər Fakültəsinə bağlı bir incəsənət muzeyidir.

Muzeyin kolleksiyası, 2019-cu il tarixinə görə 376 sənətçisinin əsərlərindən ibarətdir. Adını, muzeydə əsərləri olan sənətçilərdən biri olan Edirnəli heykəltəraş İlhan Koman‑dan alır. Universitetin Gözəl Sənətlər Fakültəsi kimi xidmət göstərən tarixi Karaağaç Tren Stansiyasının bağındakı tarixi bir köşkdə yerləşir.

Muzey 2002-ci ildə qurulduqda II. Bayezid külliyyatında yerləşirdi və Çağdaş Rəsm və Heykəl Muzeyi adını daşıyırdı. 2011‑ci ildə Karaağaç‑a köçürülmüş və İlhan Koman‑ın adı verilmişdir.

Tarixçə

Muzey, Çağdaş Rəsm və Heykəl Muzeyi adı ilə Trakya Universitetinin təsisinin 20-ci ili olan 23 sentyabr 2002‑ci ildə II. Bayezid Külliyyatının Tibb Medresesi hissəsində açıldı. Kolleksiya, o dövrdə Marmara Universitetində vəzifə yerinə yetirən Ayla Ersoy, Ali Candaş və Basri Erdem məsləhətçiliyi ilə yaradıldı və əsərlərin hamısı, əsər sahibi sənətçilər tərəfindən bağışlandı.

Çağdaş Rəsm və Heykəl Muzeyi, 2011‑ci ildə Karaağaç yerleşkəsində o zaman rektorluq binası olan tarixi Karaağaç Stansiya Binasına köçürüldü və 20 iyul 2011‑ci ildə yeni yerində xidmətə açıldı. Muzey, Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin 23 oktyabr 2002 tarixli məktubu ilə rəsmi kimliyini əldə etdi.

2008‑ci ildə tibb medresesinin, külliyyatdakı Sağlamlıq Muzeyinin tibb təhsili sərgiləyən bölümü halına gətirilməsi üzərinə Çağdaş Rəsm və Heykəl Muzeyi əsərləri toplandı və Sağlamlıq Muzeyində bir otaqda qorunmağa alındı. Muzey, Trakya Universitetinin rektorluq binası kimi istifadə edilməyə başlanan Karaağaç Tren Stansiyasına 20 iyul 2011 tarixində köçürüldü.

Universitet Senatosunun 21 noyabr 2011 tarixində aldığı bir qərarla muzeyin adı "İlhan Koman Heykəl və Rəsm Muzeyi" olaraq dəyişdirildi.

Kolleksiya

Muzeydə nümayişə təqdim olunan ilk əsərlər; aralarında vitray, keramika, heykəl, çap rəsmləri və yağlı boya tablolarının olduğu 101 parçalı bir kolleksiyadan ibarət idi. Doqquzu xarici vətəndaş olmaqla ümumilikdə 87 fərqli sənətçi tərəfindən istehsal edilmiş əsərlər, bağış yolu ilə toplanaraq kolleksiyaya daxil edilmişdi. Muzeyin təsis prosesi zamanı yaradılan Qiymət Təyin Komissiyası 16 dekabr 2002 tarixində yayımladığı tutanaqda kolleksiyanın Azərbaycan manatı cinsindən dəyərini 260.250.000.000 (İki yüz altmış milyard iki yüz əlli milyon) olaraq müəyyən etmişdir.

Muzeyə adını verən İlhan Komanın ailəsi tərəfindən hədiyyə edilən əsərlər arasında sənətçinin tələbəlik dövrünə aid 2 ədəd qadın fiquru relifi, 2 ədəd qadın tors heykəli, 1 qadın büstü və alçı nü işləri yer alırdı. Sonrakı dövrdə sənətçinin bacısı tərəfindən bağışlanan "4 π" heykəli ilə muzeydəki İlhan Komanın əsərlərinin sayı 9‑a yüksəldi.

Sənətçi Güngör Danışman Arıbal ilə eşi Güner Rıfat Arıbal tərəfindən aralarında Cumhuriyyət sonrası dövrün türk sənətçilərinə aid ümumilikdə 270 ədəd əsərin muzeyə bağışlanması ilə kolleksiya ölçüsü 358‑ə çatdı.

Muzey kolleksiyasında 2019 tarixindən etibarən 376 sənətçi tərəfindən 22 müxtəlif texnikada yaradılmış 685 əsər mövcuddur. Kolleksiyadakı əsərlər arasında Basri Erdem, Burhan Doğançay, Devrim Erbil, Habib Gerez, Hasan Pekmezci, Hasip Pektaş, İsmail Avcı, Muzaffer Akyol, Nermin Pura, Numan Pura, Ramiz Aydın, Selahattin Kara, Tülin Onat kimi sənətçilərə aid işlər var. Kolleksiyanın üçdə biri yağlı boya tablolar təşkil edir. Bunu, çap rəsmlər, su boya və qarışıq texnikada hazırlanmış işlər izləyir.

Heykəllər

Muzeyin heykəl kolleksiyasında, aralarında Ali Suat Kızıltuğ, Esin Oktayer, Ferhat Kamil Satıcı, İlhan Koman, Mehmet Uyanık, Meriç Hızal, Mustafa Gürünlü, Mustafa Tömekçe, Nadia Arditti, Necmettin Yağcı, Nevzat Atalay, Serkan Böncü, Şaziye Can, Yaşar Sami Gökgöz və Vahdet Malik’in yer aldığı ümumilikdə 16 sənətçidən 35 müxtəlif əsər mövcuddur. Bu əsərlərdən bəziləri aşağıdakılardır:

4 π: Koman tərəfindən 1983-cü ildə hazırlanmışdır. 12x12 sm ölçülərində və incə metal sacdan hazırlanaraq ağ rəngə boyanmış bu əsər; sənətçinin geometrik formalar istifadə edərək apardığı eksperimental işlərdən biridir.

Mavi Süreç: Hızal tərəfindən 1993 ildə hazırlanmışdır. Taxta və polyester materialların birlikdə istifadəsi ilə yaradılmış 35x35x35cm ölçülərində bir heykəldir. Uşaqlıq illərini Edirne‑də keçirmiş olan sənətçinin, burada dini memarlıqdan təsirlənərək bu əsəri formalaşdırdığı düşünülür.