İznik Museum

İznik Muzeyi, Bursa vilayətinin İznik rayonunda və ətrafında yerləşən arxeoloji əsərlərin sərgiləndiyi muzey.

1935-ci ildə Yakup Çelebi Zaviyesi'nde açıldı, ardından 1960-cı ildə Nilüfer Hatun İmareti'ne köçürüldü. Burada həm arxeoloji əsərlər, həm də Türk İslam əsərləri sərgilənərkən 2020-2022 illəri arasında Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi tərəfindən İznikdə yeni muzey binası inşa edilmiş və arxeoloji əsərlər yeni binaya köçürülmüşdür. Nilüfer Hatun İmareti, Türk İslam Əsərləri Muzeyi olaraq xidmət verməyə davam edərkən, yeni muzey binası İznik Muzeyi adı ilə, arxeoloji əsərlərin sərgiləndiyi bir muzey olaraq 16 yanvar 2023‑dən bəri ziyarətə açılmışdır.

Əsərlər

İznik Muzeyində 1500‑ə yaxın əsər sərgilənir. Əsərlərin tarixi MÖ 6500‑ci illərə qədər uzanır. Muzedəki önəmli əsərlərdən bəziləri bunlardır:

Roma dövrünə aid bir mərmər masa oyunu: “Ludus duodecim” (on iki yazıt oyunu) və ya “duodecim scripta” adlandırılan oyun, tavla kimi şans və strategiya elementlərini birləşdirir. Hər oyunçunun 15 daşları var və iki oyunçu daşlarını oxşar şəkildə taxta üzərinə yerləşdirdikdən sonra oyun başlayır.

Akhilleus (Aşil) lahdi: Yunan qəhrəmanı Aşilə həsr olunmuş olduqca bəzəkli bir lahiddir. Lahdin dörd bir yanındakı işlənmiş heykəllərdə Troya Müharibəsi, Yunan Aka Kralı Agamemnon, çeyrək tanrı hesab edilən Akhilleus və Akhilleusun əsiri Briseis təsvir olunur. Lahdin bir üzündə isə bahar, yay və payız təmsil edən heykəllər mövcuddur.

Antigonos lahdi: Böyük İskəndərin generali I. Antigonosun MS 2-ci əsrə tarixlənmiş lahdi, Hisardere Nekropolunun önəmli lahitlərindən biridir. Antigonos, 45‑50 yaşlarında vəfat etmiş, bədəni 3 qat yun kəfənə sarılıb dəfn edilmişdir.

Kefənin bir bölümü, baş altındakı ağac yastıq və bədən altındakı ağac yatağın bir hissəsi günümüzə çatmışdır. Lahid, o dövrdə ölülərin dəfn edilərkən kefənləndiyini və birbaşa daş üzərinə deyil, ağac yatağa yerləşdirildiyini göstərməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Lahid, Antigonosun arvadı Arete tərəfindən hazırlanmışdır və lahidin üzərində, Aretenin fiquru ilə Antigonos üçün yazdırdığı ağıt mətnidir. 1800-cü illik bu mətn yeni tərcümə edilmişdir. Bu mətnədə, Aretenin əri Antigonosun ölümündən sonra yaşadığı kədər aşağıdakı sözlərlə ifadə edilir:

Mən, kədərli Arete... Bütün bədənim və ruhumla Antigonosun məzarından bağırdım. Kədərdən saçım tökülür, duyğularımı ağlayaraq göstərirəm. Bu bədbəxtlik, ölüm, bu dəyərli adamı azad edəcək, məni tutdu.

Nike-Eros lahidi: MS 2-ci əsrə tarixlənən, Dokimeion tipli bir lahiddir. Üzərində Nike və Eros fiqurları bir-birindən müstəqil şəkildə təsvir edilmişdir. Lahid qabığı alınlıq şəklində tərtib edilmişdir. Məzar sahibinin bədəni üzərində kefən və parçaya aid izlər hələ də qorunur.

Nigerine və Astyris lahidi: Sandıq tipli bir lahiddir. 30-45 yaşlarında vəfat etmiş ana Nigerine ilə 25-30 yaşlarında vəfat etmiş qızı Astyrisə aiddir. Ana və qız, sıx kefənə sarılmış şəkildə tapılmışdır. Kətan, yun və ipək parçalarından hazırlanmış kefənin içindəki bədənlər heç bir zədələnmə olmadan günümüzə çatmışdır. Lahidin ön üzündəki yazıt, məzar sahibləri haqqında məlumat verir. Məzarın içində yatanların kim olduğu aşağıdakı mətnlə anlaşılır:

Mən, Astyris (bu) lahidi çox sevdiyim anam Nigerine və özüm üçün aldım.

Hespekli məzar otağı replikası: İznikə bağlı olan Elbeyli'nin sərhədləri daxilində, Hespekli məskənində 1967-ci ildə çox yaxşı qorunmuş vəziyyətdə tapılan, lakin daha sonra xəzinəçilərin dağıtdığı, MS 4. və ya 5. əsrə tarixlənən, 2.75×3.79 metr ölçülü, fresklərlə bəzədilmiş məzar otağının bir replikası İznik Muzeyindədir.