Jeyranbatan reservoir

Jeyranbatan su anbarı (Azerbaijani: Jeyranbatan su anbarı) Azərbaycan şərqində, Abşeron rayonunda yerləşən su anbarıdır. O, Bakı və Sumqayıt şəhərləri arasında (bu gün rəsmi olaraq Bakı ərazisində) Ceyranbatan yaşayış məntəqəsinin yanında yerləşir. Azərbaycan dilində Jeyranbatan “ceyranın boğulduğu yer” mənasını verir və bu, Sumqayıt şəhərinin adlandırılması ilə bağlı qədim əfsanəyə istinad edir.

Ümumi baxış

Su anbarı 1958-ci ildə Bakının və Sumqayıtın artan əhalisinə içməli su təmin etmək məqsədilə tikilmişdir. Ümumi sahəsi 13,9 km² (5,4 kv.m), su anbarının həcmi 186 milyon m³, bunun 150 milyon m³‑ü istifadə olunur. Su anbarının uzunluğu 8,74 km (5,43 mil), maksimal eni 2,15 km (1,34 mil), sahil uzunluğu 23,3 km (14,5 mil). Su anbarının maksimal dərinliyi 28,5 m (94 ft), ən aşağı dərinliyi isə 14,5 m (48 ft) olaraq qeydə alınmışdır. Su səthinin sahəsi 1 389 ha (13,89 km²). Su anbarı Samur‑Abşeron kanalından su alır, bu kanal Samurçay, Vəlvələçay və Qudiyalçay çayları ilə qidalanır.

İçməli suyun qorunması məqsədilə 1960‑cı ildə su anbarının ətrafında sanitariya qoruma zonası yaradılmışdır. 2001‑ci ildə ilk sanitariya zonası genişləndirilib və su anbarı gölünün qorunması üçün həşəratla əhatə olunmuşdur. Layihəyə göl ekosisteminin yaxşılaşdırılması üçün meşələşdirmə və su kanallarının təmizlənməsi də daxil edilmişdir. Həşəratın uzunluğu 23 km (14 mil) təşkil edir. Su anbarının iki böyük su nasos stansiyası da mövcuddur.

Tarix

Su anbarı 20-ci əsrin əvvəllərində ingilis mühəndisi William Lindley‑in hazırladığı layihənin əsasında tikilmişdir. Layihənin əsas ideyası Samur çayından suyu su anbarına yönəltmək, orada suyu təmizləmək və şəhərlərə çatdırmaq idi. Yalnız yarım əsrdən sonra bu layihə əsasında işlər başlanmışdır. İlk öncə Samur‑Dyavachi kanalı Abşeron yarımadasına uzadılmışdır. Eyni zamanda, Devyayatagy və Jeyranbatan göllərinin yerində 186 milyon kubmetr həcmli su anbarı yaradılmış və 1957‑ci ildə su anbarının doldurulması başlanmışdır. Həmin ildə su təmizləmə müəssisələri kompleksi tikilmişdir. Kompleksin birinci qurğusu 1961‑ci ildə, ikincisi 1966‑cı ildə, üçüncüsü isə 1978‑ci ildə işə salınmışdır. İkinci və üçüncü müəssisələrin işə salınmasından sonra Sumqayıt, Bakı kəndləri və paytaxtın şərq hissəsinin su təchizatı əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşmışdır. 1998‑2002-ci illərdə su təmizləmə müəssisələrinin təmir işləri aparılmışdır. Təmir çərçivəsində birinci və ikinci qurğular yenidən qurulmuşdur.