Kastamonu Archaeology Museum

Kastamonu Arkeoloji Muzeyi, Kastamonu və Çankırı ətrafından toplanan arxeoloji əsərlərin sərgiləndiyi muzeydir.

Kastamonu şəhər mərkəzində yerləşən və Mimar Kemaleddin Beyin əsəri olan köhnə İttihat və Terakki Klubu binasında xidmət verir. Muzeydə Hitit, Frig, Helenistik, Roma və Bizans dövrlərinə aid müxtəlif əsərlərin yanında Candaroğulları Bəylik və Osmanlı dövrünə aid əsərlər sərgilənir.

Muzey binası, Türkiyə Respublikasının Qurucusu Mustafa Kemal Atatürkün 1925-ci ildəki Kastamonu səfərində məşhur Kastamonu nutqunu oxuduğu yerdir. Muzeyin bir bölməsində, Atatürkün bu səfəri zamanı istifadə etdiyi müxtəlif əşyalar və vasitələr sərgilənir.

Muzey binası

Kastamonu Arxeoloji Muzeyi, 1914-1917-ci illərdə İttihat və Terakki Cəmiyyəti binası kimi inşa edilmiş tarixi binada yerləşir. Planı Mimar Kemaleddin Bey tərəfindən çəkilmişdir. Qurtuluş Müharibəsi dövründə bina Kastamonu Gənclik Təşkilatı tərəfindən istifadə edilmiş, 1921-ci ildə İstiqlal Məhkəməsi kimi xidmət göstərmişdir.

Müharibədən sonra Mustafa Kemal Atatürk, Kastamonu'ya 1925-ci ildə etdiyi səfəri zamanı 30 Avqust 1925-ci gün, İnebolu'dan Kastamonu mərkəzinə gəldi və İnebolu'dakı nutqdan sonra Şapka İnqilabına aid ikinci nutqunu burada oxudu.

Bina, 1940-cı illərə qədər Türk Ocağı və CHP partiya binası kimi istifadə olunmuşdur. 1945-ci ildə Milli Təhsil Nazirliyi tərəfindən alınaraq muzeyə çevrilmişdir.

Tarixçə

Kastamonu Arxeoloji Muzeyi, 1941-1943-ci illərdə Antik Paflagonya bölgəsində tapılan əsərlərin bir araya toplanması ilə muzey anbara kimi qurulmuşdur. Muzeyin ilk müdiri olaraq təyin edilən Kastamonulu arxeoloq Ahmet Gökoğlu'nun çalışmaları ilə əsərlər tənzimlənib nümayişə hazırlaşdırılmışdır. 30 Oktyabr 1950-ci ildə Vəli Nurettin Aynuksa tərəfindən muzey olaraq mərasimlə ziyarətə açılmışdır. 1952-ci ildə bölgə muzeyi olmuşdur.

Muzey 1980-ci ildə yeni bir təmir keçirdi və yeni tənzimləmələrdən sonra 23 avqust 1981-ci tarixdə yenidən ziyarətə açıldı. 1997-ci ildə yenidən təmirə girən muzey; 2002-ci ildə əlavə olunan sərgi salonu və əlavə anbar binası, yenilənmiş kalorifer sistemi, vitrin işıqları və ətraf tənzimləməsi ilə 2005-ci ildə xidmətə açıldı.

Əsərlər

Muzey inventarında lahit, heykəl və məzar stelleri ilə Kastamonu və ətrafında tapılmış, şüşə, metal, bişmiş torpaq, daş əsərlər mövcuddur. Muzey bağçasında Antik Roma dövrünə aid memarlıq parçaları, aslan və buğa heykəlləri ilə Osmanlı dövrü məzar daşları sərgilənir. 2025-ci il tarixindən etibarən muzey inventarında 1888 arxeoloji əsər, 31 952 sikkə və 6 046 etnoqrafik əsər var.

1925-ci ildə Atatürkün Kastamonu Nitqini oxuduğu otaq, muzeyin Atatürk bölməsi olaraq tənzimlənmişdir. Bu bölmədə Atatürkün Kastamonu səfərində istifadə etdiyi müxtəlif əşyalar və vasitələr burada bir araya gətirilib.

Muzeydə sərgilənən əsərlərin başlıca nümunələri bunlardır:

Taprammi Çanağı: Hitit dövrünə aid olduğu tarixlənir. 1990-ci ildə, Devrekani rayonunun Kınık kəndi yaxınlığındakı Kınık Yamaç Yerleşməsi'nde bir baraj tikintisi layihəsinin ön hazırlıqları zamanı tapılan Hitit mədən qapılarından biridir. Üzərində, ceyran və donuz ovu səhnələri ilə aslan-buğa mübarizəsi səhnəsi yer alır. Üzərindəki hijeroglif yazıda mühüm bir Hitit saray vəzifəli şəxsi və ya tacir olan “Taprammi”nin adı oxunur.

Kibele fiquru: Ana tanrıça Kibele'yi təsvir edən, Antik Roma sivilizasiyasına aid bir əsərdir. Akkaya nahiyəsində bir vətəndaşdan alınma yolu ilə muzeyə gətirilmişdir, tapıldığı yer dəqiq bilinmir. Bişmiş torpaqdan hazırlanmış əsərdə tanrıça, bir taxt üzərində oturur və dirsəkdən qırdığı sağ qoluyla taxtın qolçığında duran aslanın başına dayanıb sağ əli ilə də öz başına toxunur şəkildə təsvir edilmişdir.

Roma dövrü məzar steli: 1943-cü ildə bağış yolu ilə muzeyə gətirilmişdir. Üzərindəki naxışlar Kastamonu sarımsağında bənzədildiyi üçün xalq arasında “sarımsaq steli” adı ilə tanınır. Üst hissəsində əlində üzüm salkımı tutan iki uşaq və onları əhatə edən meyvə çələngi, çələnglərin üzərində bir Medusa başı, aşağı hissədə isə akantus yarpaqları var.

Hitit qılıncı: Hitit dövrünə aid, 42 santimetr uzunluğunda, 6 santimetr enində bürünc qılınc. 1992-ci ildə Pınarbaşı ilçəsində tapılmışdır. Bir nümunəsi Çorum Muzeyində və Amasra Muzeyində mövcuddur.