Kırıkkale Nur Mosque

Kırıkkale Nur Camii, Kırıkkale‑də yerləşən bir məsciddir. Məscid və məscidi əhatə edən külliyənin bütün vahidlərini təfərrüatları ilə birlikdə Memar Necip Dinç layihələndirmişdir, məftülük binasının və çarşının ilk layihəsi isə Mükremin Karakoç‑a aiddir. Məftülük binası və çarşının xarici memarlığı da məscid və külliyənin klassik üslubuna uyğun olaraq Necip Dinç tərəfindən layihələndirilmiş və həyata keçirilmişdir.

Memarlıq xüsusiyyətləri

Nur Camii üçün Memar Sinan‑ın ustalıq dövrü əsəri Edirne Selimiye Camii üslubu əsas alınmışdır. Lakin məscidin dizaynında müasir memaridən də istifadə edilmiş, Selimiye Camii‑nin klassik üslubuna fərqli bir şərh gətirilmişdir. Memarbaşı Koca Sinan dörd fil ayaqlı baldaken sistemini (dördbucaqlı çardaq sistemi) İstanbul Şehzadebaşı Camii və Süleymaniye Camii‑lərində tətbiq etmiş, daha sonra bu sistemdən imtina edərək altıguşəli baldaken məkan axtarışına keçmişdir. Bunun ən yetkin nümunəsi Sokollu Mehmed Paşa Camii‑dir. Daha sonra isə səkkizguşəli baldaken (səkkizguşəli çardaq) sisteminin axtarışına girmişdir. Bu sistemin davamlı nümunəsi isə Edirne Selimiye Camii‑dir. Bu məscidi Alman memar Hans Koeph “Sənaye inqilabından əvvəlki binalar arasında dünyanın ən gözəl əsəri” deməklə tərifləyib.

Merkez Nur Câmiinin, 40 m x 50 m ölçülü sahəsinin, 40 m x 40 m (ümumilikdə 1600 m²) sahəsi örtülü sahədir, 10 m x 40 m (400 m²) sahəsi isə beş kubbəli revaklı son məcmu məkanıdır. Mescidin əsas kütləsinin mücəssəmiyyəti, yəni plastik formalaşması, üç mərhələ ilə ihramı bir yüksəlişlə formalaşdırılmış, beləliklə abidəvi bir görünüş qazanmışdır. Bu ihramı yüksəlişin 11,20 katasında məscidi ətrafı saran terras mərtəbəsi mövcuddur. İkinci yüksəliş katasında, daxildən tonoz məkanlarla, xaricdən güzgülü kəmər fasadlarını ritmik pilləli örtüklərin əhatə etdiyi keçid mərhələsi var. Bu mərhələnin dörd küncündə isə iki fasadı açıq soğan başlı kubbələrlə örtülmüş terras köşk otaqları yerləşir. Künclərdəki bu köşk otaqları kubbələri ilə kütləni tarazlamışdır. Üçüncü və son mərhələdə, dörd fasadı ortalayan dörd güzgülü kəmərlər ilə, künclərdə yerləşən kiçik yarım kubbələrdən, aslan sinəsi adlanan səkkiz keçid elementi ilə səkkizbucaqlı baldaken sisteminə keçilmişdir. Pəncərələrin əhatə etdiyi kubbə çanağının üzərinə əsas kubbə yerləşdirilmişdir. Mescidin səkkiz fil ayağı istiqaməti, xarici fasadda ritmik şəkildə hərəkət edən dəstək mərhələlərlə vurğulanmış, beləliklə əsas kubbə çanağına zəngin bir siluet verilibdir. Fil ayaqlarının son nöqtələrində yerləşən dilimli soğan başı kubbələrlə, əsas kubbə ətrafı taclandırılmışdır. Məsciddə əsas gövdəyə künclərdən bəzədilmiş üç mərtəbəli dörd minarə vardır. Əsas örtülü məkanın şimal fasadına birləşən son məcmu yerindəki beş kubbe və möhtəşəm revaklarla məscidin ahəngdar tərkibi tamamlanmışdır.