Kızlarağası Han

Kızlarağası Hanı İzmir'in Konak rayonunda yerləşən tarixi bir handır.

III. Ahmed və I. Mahmud dövrlərində qızlar ağası olaraq vəzifə yerinə yetirən Hacı Beşir Ağa tərəfindən 1744-cü ildə tikdirildi. Bu gün Kemeraltı'nın turistik və tarixi alış-veriş məkanlarından biridir.

Tarixi

Han'ın inşa kitabəsindəki tarixə görə 1744-cü ildə Hacı Beşir Ağa tərəfindən tikdirilmişdir. Kemeraltı'nda yerləşən ən qədim binalardan biridir. Alt mərtəbəsi alış-veriş, yuxarı mərtəbəsi isə konaklama üçün istifadə olunmuşdur.

Bina 1745-ci ildə tamamlanmış hesab edilir. Tikintisi haqqında dəqiq məlumatlar olmasa da, tikdirən şəxsin Kızlarağası Hacı Beşir Ağa olduğu bilinməkdədir. İzmir Liman Qalası'nın dərhal arxasında, 1744-cü ildə hanın inşasına başlanır və 1745-ci ildə tamamlanır. Han, dövründə vacib bir boşluğu doldurmuşdur. Bu günkü Yemişçilər və Halim Ağa Çarşısı ilə tanınan yerdə yerləşir və əsas fasadı Keresteciler Küçəsi'ne açılırdı. Hal-hazırda burada 871 küçəsi var. Osmanlı memarlığının günümüzə qalan, İzmir'dəki nadir əsərlərindən olan han, digər hanlar kimi ümumiyyətlə kvadrat formalıdır. Binanın içində düzbucaqlı və geniş bir həyətin ortasında ənənəvi olaraq bir şadırvan və hovuz olması tələb olunur. Hal-hazırda belə bir sahə mövcud deyil. Han, hər uzun məsafəli han kimi iki mərtəbəli idi. Üst mərtəbədə qalereyaya açılan otaqlarda yatmaq istəyənlər qalır, aşağı mərtəbədə isə üst hissənin sadə həyatının tam əksi görülürdü. Yük daşıyan dəvələr, tacirlər və xidmətçilərin qala biləcəyi otaqlar, malların boşaldıldığı və bazara çıxarıldığı dükanlar ilə bazarlıq edən insanlar var idi. Han, limana yaxın olması səbəbindən, hər zaman canlı qalmışdır. Han müəyyən dövrdə bir növ birja kimi də işləyib, xüsusilə daxili həyətə yönəlmiş dükanlarda bu işlər intensiv şəkildə aparılırdı. 18-ci və 19-cu əsrlərdə, texnologiyanın nəqliyyat sahəsində müxtəlif dəyişikliklərə səbəb olması və iqtisadi həyatın zaman-zaman dəyişməsi ilə birlikdə Kızlarağası Hanı da yavaş-yavaş əhəmiyyətini itirmişdir. Han, gecə qalmağın sona çatmasından sonra, yalnız malların endirildiyi və saxlanıldığı bir yer halına gəlmişdir.

1993-cü ildə bərpa edilərək bu gün turistik bir bazar kimi xidmət göstərən Kızlarağası Hanı'nda çox müxtəlif əl sənətləri məhsullarını, xalçaları, dəri geyimlərini və təsirli hədiyyə əşyalarını tapa bilərsiniz və hanın tam ortasındakı açıq çay bağçasında mistik havanı özünüzə çəkərək yorğunluğunuzu atabilirsiniz.

İzmir'in köhnə anıtsal binalarından biri də Hisar Camii'dir. Aydınoğlu (Molla) Yakup Bey tərəfindən 16-cı əsrin sonlarında tikdirilmişdir. Sənədlərdə tikilmə tarixi olaraq 1592 və 1598 qeyd olunan Camii'nin ortasında mərkəzi böyük kubbe və iki yan tərəfdə uzunlamasına ikişər kubbe mövcuddur. Son məcmu hissəsi 7 kubbəli bir revakdan ibarətdir.

Bağ divarı ilə önündəki iki şadırvanlı meydandan ayrılan dar uzun harimi, bir keçidlə cənuba uzanır. 1813, 1881, 1927 və 1980-ci illərdə təmir görən məscid, cənubdan və qərbdən dəstək kəmərləri və divarları ilə dəstəklənmişdir. Dekorasiya 18 və 19-cu əsrlərin təsiri ilə zənginləşdirilmişdir. Sütun başlıqlarında, pəncərə üstündə və fasad bəzəklərində məcidi, minbəri və xütbə kürsüsündə Avropa sənət təsirlərini görmək mümkündür.