Lake Hafik

Hafik Gölü, Büyük Göl ya da Koçhisar Gölü, İç Anadolu Bölgesi'nde Sivas'a bağlı Hafik ilçesinin kuzeyinde bulunan küçük karstik göl. 1100 m uzunluğunda, 1000 m genişliğinde, rakımı 1295 m, alanı təxminən 80 ha, dərinliyi 2–6 m-dir.

Ümumi xüsusiyyətləri

Göl, rəsmi xəritələrdə Büyük Göl adıyla anılırken, Osmanlı'nın son zamanlarında Hafik'in Koçhisar adıyla ilçe olması nedeniyle Koçhisar Gölü de denilmektedir. Fakat yörede ve bilimsel yayınlarda Hafik Gölü adı yaygındır. Göl ilçeye 1,5 km, Kızılırmak'a 2,7 km uzaqdadır.

Gölün sahəsi təxminən 80 ha'dır. Kiçik olmasına baxmayaraq Türkiyənin çox az yerində rast gəlinən jips karstı göllərindən olması səbəbindən önəm daşıyır. Kalker kimi asan əriməyi olan bir qayalıq növü olan və göl ətrafında geniş yayılmış jipsli torpaqda oyulan çuxurda toplanarkən sularla əmələ gəlmişdir. Göl ətrafı alçaq təpələrlə əhatə olunmuş bir karst çanağında yerləşir.

Jeomorfologiya

Türkiyədə jips karstının ən çox görüldüyü sahə Sivas–İmranlı arasındadır. Yerin hakim litologiyası Oligosen-miyosen yaşlı jips təbəqələridir. Açıq boz, alacalı və ağ rəngli qumdaşı ilə siltaşı və konglomerat təbəqələri görülür. Jips–qumdaşı təbəqələrində dalğa izlərinin görülməsi torpağın sığ su mühitində əmələ gəldiyini göstərir. Jipsli təbəqələr Kvaterner dövrünə aid alüvyonlarla örtülüdür.

Ətraf relifini basıq sırtlar və Hafik Ovası təşkil edir. Yığıntı sahəsindəki qips təbəqələri arasında yaranan dolinlərin arasındakı ərimə balansı sırtlar mövcuddur. Sırtların qərbində Hafik Ovası şərq-qərb uzanan fay xətti ilə iki yerə bölünmüşdür. Sahədə qips hidratlaşaraq həcmi genişlənmiş, bölgəyə məxsus qips tektonikası inkişaf etmişdir. Qips təbəqələri fay boyunca köhnə təbəqələrin üzərinə çıxmış, bəzən 90°-lik yamaclar yaratmışdır. Çay eroziyası və yüksəlməyə bağlı karstik formalar yaranmışdır. Qips üzərində karstlaşma, kalkardan daha sürətli inkişaf edir. Bu vəziyyət bölgədə çoxsaylı karstik formaların yaranmasına səbəb olmuşdur. Bir neçə metr ilə yüzlərlə metr çapa sahib ərimə dolinləri diqqət çəkir. İçində su olanlar, məsələn Şərq Lota Gölü və Qərb Lota Gölü tipik bir dolin gölüdür.

Hidrografiya

Qızılırmak havzası daxilində yerləşən göl, çay ilə eyni səviyyədədir. Göl; yağış, mənbələr və yeraltı sularla qidalanır. Gölün KD-sində yerləşən Sultanpınarı karstik mənbəyi gölün qidalandığı mənbələrdən biridir. Sulamada istifadə olunan sular artıq gölə çatmır. Bu vəziyyət gölün hidroloji balansını pozmuşdur. Mağaraönü mağarasının sularının dərin vasitəsilə gölə gəldiyi düşünülür. Gölü qidalandıran başqa bir mənbə də Sıtmapınarıdır.

Hafik Gölünün axını Qızılırmak-a tökülür, buna görə suları şirindir. Göldə quraqlığa bağlı səviyyə düşmələri olur.

Canlı həyatı

Göldə; aynalı, sarı, kanbur və qara sazan növləri, kəpənək balığı, kefal və gümüş balığı kimi şirin su balıqları mövcuddur.

Nəqliyyat

Erzincanı Sivasla birləşdirən E 88 beynəlxalq yol 2 km yaxınlıqdan keçir. Hafikdən 3 km şimalda yerləşir. Gölə 2006-cı ildə 80 min sazan əkilmişdir. Türkiyənin 135 çəmən sahəsindən biri olan göldə; sakarmeke, turna, anqut və yaban qazı görülür. Ətrafda çatalbaş, kılkuyruk, bozördek və yaşılbaş kimi yaban ördəkləri ovlanır.

Arxeologiya

Gölün qərbində yerləşən kiçik adada tarixi bir məskunlaşma yeri Pılır Höyük mövcuddur. Höyükdə qazıqlar üzərində göl evləri tapılmış, İlk Dəmir Çağı, Kalkolitik və Neolitik dövrlərə aid olduğu müəyyən edilmişdir. Zürih Gölü və digər Alp göllərində görülən Paralif adlı göl evlərinin Türkiyədəki tək nümunəsi bu göldür.

İstifadə

Ticari balıqçılığın aparıldığı Hafik gölü yaxın ətrafın balıq tələbatını qarşılayır.