Lake Kaz

Kaz Gölü, Tokat vilayətində, Zile-Pazar yolu üzərində Üzümören bələdiyyəsi yaxınlığındakı tektonik göldür. Turhalda Pazar rayon sərhədinə yaxın, Kazova’da yerləşir.

Ümumi xüsusiyyətləri

Kaz Gölünün yüksəklik dərəcəsi 540 m, dərinliyi 1-1,5 m, sahəsi 180 ha, cənub-şimal uzunluğu 3 km, eni 900 m-dir. Göl yeraltı qaynaqları və Çayköy ilə Bahçebaşı çayları ilə qidalanır.

Göl 1950-ci ildən sonra qurudulmağa çalışılır. Sahəsi 1987-ci ildə 2.960.000 m2 ikən 2010 ölçülərində 1.650.000 km2‑ə düşmüşdür. Gölün çəkildiyi ərazilərdə kənd təsərrüfatı aparılır. Gölün təxminən 2 km şimalından Yeşilırmak keçir.

Canlı həyatı

Göldə iqtisadi dəyərə malik sazan balığı mövcuddur, göl ətrafı sazlarla örtülüdür. Kaz Gölü, yerli və köçən quşların yuvalanma, yumurtlama sahəsidir. 108 növ quşun yaşayış mənbəyidir. Quşlardan bəziləri; Saksağan, Qara Leylek, Ağ Leylek, Angut, Alaca balıqçıl, Boz Balıqçıl, Ağ Kuyruksallayan, Böyük Ağ Balıqçıl, Sutavuğu, Sakarmeke, Elmabaş, Kamışçın, Batağan, Saz Bülbülü, Karatavuk, Ördek növləri, Kaz növləri, Çulluk, Serçe, Sığırcık, Qırmızı gerdan, Söğüt Serçesi, Qara Qırmızıquyruq, Qız quşu, Çıkrıkçın, Çıvgın, Çayır İncir quşu kimi növlərdir.

Qurudulma çalışmaları

1870-ci ildə Sivas vilayəti adına gölün pis qoxu və xəstəlik yaydığı, qurudulması lazım olduğu ilə bağlı müraciət edilmişdir. Pazar rayonundan gələn suyun gölə axıtılması, yüksələn gölün Yeşilırmak‑a bağlanması təklif edilmişdir. Aparılacaq işin bahalı olması, əldə ediləcək kənd təsərrüfatı sahələrinin xərcləri qarşılamayacağı səbəbi ilə dayandırılmışdır. İkinci təklif, Karakaya daşlığının qırılıb gölün Amasya sərhədindən çaya yönəldilməsidir. Kazova‑nın ən aşağı yerindəki göl üçün bu təklif mümkün olmamışdır. Göl ətrafına ağac əkilməsi başqa bir təklifdir.

1966-cı ildə Almus Barajının xidmətə girməsi ilə artıq daşqın etməyən Yeşilırmak suları gölə çatmamışdır. 1980-ci ildə gölün daşqın sahəsini kiçiltmək üçün şərq tərəfinə set qurulmuşdur. Yeşilırmak-a doğru bir boşaltma kanalı açılmışdır. Göl tamamilə qurudulmamış, quruyan sahələr kəndlilər tərəfindən tarlaya çevrilmişdir.

Qoruma

Göl və çevrəsində 274 hektarı göl, ümumilikdə 1170 ha Yaban Həyatı İnkişaf Sahəsi elan edilmişdir. Sahədə iki quş müşahidə qülləsi və bir qonaq evi var. Su sahəsində zamanla dəyişməkle birlikdə 108 quş növü yaşayır.

Kaz Gölünün 180 hektarlıq daşqın sahəsi var. Göçən quşların məskən yeridir. Göl çevrəsində sənaye müəssisəsi olmadığı üçün çirklilik yoxdur.