Matiate

Matiate, Türkiyənin Mardin vilayətində, Midyat şəhərinin altında yerləşən arxeoloji ərazidir. Onun 1,900 il ərzində istifadə edildiyi güman olunur, ən yüksək dövründə 70,000 nəfərə qədər insanın yaşadığı və dünyada bu tipli ən böyük sistem hesab olunduğu qeyd edilir.

Aşkarlanma

Tunel sistemi 2020-ci ildə Midyatın köhnə şəhərində təmir işləri zamanı təsadüfən aşkar edilmişdir. Tikinti işçiləri tunelə və digər mağaralara aparan əhəngdaşı mağarasını üzə çıxarmışlar. Bundan sonra böyük həcmli qazıntı işləri başlanmış və 2022-ci ilə qədər 49 otaq görünən hala gətirilmişdir. Yeraltı şəhər, Midyat şəhərinin qədim Assur adına istinadən Matiate adlandırılmışdır ki, bu da "mağaralar şəhəri" mənasını verir.

Genişlənmə

Şəhərin mənşəyi eramızın 2-ci və ya 3-cü əsrinə gedib çıxır və ən yüksək dövründə 60,000–70,000 nəfər arasında insanın yaşadığı güman edilir. 100 metr (330 fut) tunel və 49 otaq üzə çıxarılmışdır, lakin şəhərin yalnız 3%-nin aşkar edildiyi güman olunur. Qazıntı işləri Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi, Midyat bələdiyyəsi və Mardin Muzeyi ilə əməkdaşlıqda aparılmış və qazıntıların bütün Midyat rayonuna yayılacağı gözlənilir.

Funksiyası

Matiate qazıntılarının direktoru Qani Tarkan, mağara sisteminin təqib olunan insanlar üçün sığınacaq kimi istifadə edildiyini güman edir. Roma dövründə xristian dini təqib olunurdu və onun ardıcıllarının Anadolu boyunca bu kimi yeraltı şəhərlərdə yaşadığı bilinir. Mağara sistemində xristian kilsəsi və Davud ulduzu olan, yəhudi sinaqoqu olduğu güman edilən bir otaq var. Həmçinin su quyuları, anbarlar, sikkələr, lampalar və insan və heyvan sümükləri aşkar edilmişdir. Tədqiqatçılar, bunun 1-ci və 6-cı əsrlər arasında sığınacaq kimi istifadə edildiyini güman edirlər. Əhali yenidən yerüstü yaşamağa qayıtdıqdan sonra, mağara şərab zirzəmisi və katakomba kimi istifadəsini davam etdirmişdir.