Nerik

Nerik (Hittite: Nerik(ka)) bronz dövrün şimalında Hatti paytaxtları Hattusa və Sapinuwa yaxınlığında, ehtimal ki, Pontik bölgəsində yerləşən məskənd idi. 2005–2009-cu illərdən etibarən Nerikin yeri Oymaağaç Höyük kimi müəyyən edilib, Kızılırmak çayının şərq tərəfində, Vezirköprü‑dən 7 km (4,3 mil) şimal‑qərbdə.

Tarix

O, Orta Bronz və Son Bronz dövrlərində məskunlaşmışdır. Hatti xalqı onu Arinna‑nın Gün tanrıçası Wurušemu‑nun oğlu olan Fırtına‑tanrısına müqəddəs sayırdı. Hava tanrısı Nerikin yaxınlığındakı Zaliyanu dağı ilə əlaqələndirilir və şəhərə yağış gətirməklə məsuliyyət daşıyır.

Hatti Köhnə Krallığı

Nerik Hatti dili danışanlar tərəfindən Narak kimi təsis edilmişdir; Hattusa arxivində CTH 737 tabletində orada keçirilən festival üçün Hatti dilində bir tılsım qeyd olunmuşdur. Hattusili I dövründə, Nesit‑dan danışan Hatti xalqı Neriki ələ keçirdi. Onlar Nerikin Fırtına‑tanrısına hörmət olaraq “Puruli” adlı bahar festivalını davam etdirdilər. Bu festivalda iştirakçılar Illuyanka‑nın öldürülməsi mifini oxuyurdular.

Hantili dövründə Nerik Kaška tərəfindən məhv edildi və Hatti xalqı Puruli festivalını Hattusa‑ya köçürmək məcburiyyətində qaldı.

Hatti Orta Krallığı

Tudhaliya I dövründə Nerikin yeri barbar Kaşkalar tərəfindən işğal edilmişdi, Hatti xalqı onun ilkin məhvindən Kaşkaları günahlandırırdı.

Hatti Yeni Krallığı

Muwatalli II dövründə (təxminən e. ə. 1290) onun qardaşı və təyin olunmuş hökmdarı Hattusili III Neriki yenidən ələ keçirdi və Yüksək Kəbir kimi yenidən inşa etdi. Hattusili ilk doğulmuş oğluna “Nerikkaili” adını vermişdir (daha sonra onu varislik üçün keçmiş olsa da).

Muwatalli‑nin oğlu Mursili III kral olduqdan yeddi il sonra (təxminən e. ə. 1270‑lər) Mursili Neriki başqa bir hökmdara təhvil verdi. Hattusili üsyan etdi və özünün kral olmağına nail oldu.

Nerik Hatti krallığının süqut etdiyi zaman, təxminən e. ə. 1200, tarix qeydlərindən yoxa çıxdı.

Qazıntılar

2005-ci ildə Berlin Azad Universitetinin Rainer Maria Czichon və Jörg Klinger‑i Oymaağaç Höyükdə qazıntılara başladılar. Bu günə qədər bu, Hatti İmperiyasının qalıqları ilə Anadolu‑nın ən şimalda yerləşən yeri olub, “üç tablet parçası və Sarini adlı kopiyacıya aid möhürlü bulla” daxildir. Bundan əlavə, Nerikin yerləşdiyi dağların adı da tapılmış, həmçinin monumental Hatti memarlığını xatırladan xüsusiyyətlər aşkar edilmişdir. Komanda qazıntıları ilə bağlı bir sıra məqalələr dərc etmişdir.

Czichon‑a görə, hal-hazırda Uşak Universitetinin arxeologiya fakültəsində çalışan, qazıntılar zamanı bir çox daş və toxuma əşyaları aşkar olunmuşdur. Yaxınlıqdakı Tavşan Dağı sahəsində yerləşən mis yataqları üçün mədən alətləri tapılmışdır. Ən dəyərli əşyalar, məkanı Nerik kimi göstərən künc yazısı ilə tabletlərdir. Alətləri, gümüş tacları və naməlum bir məbədə daxil edilmiş qızıl bullae‑ləri göstərən inventar siyahısı da tapıntılar arasındadır.