Omar Efendi mosque

Ömər Əfəndi məscidi (Azərbaycan dili: Ömər Əfəndi məscidi; Ərəb dili: مسجد عمر أفندي (شاكي)) 19-cu əsrin əvvəllərində Şəki şəhərində yerləşən keçmiş məscid və mədəni‑tarixi‑memarlıq abidəsidir.

Keçmiş məscid və hazırkı abidə, 120 ha (300 akr) sahəsi olan, 2019-cu ildə UNESCO Dünya İrs Siyahısına daxil edilmiş Şəki Tarixi Mərkəzi və Xan Sarayı ilə birlikdə yerləşir.

Tarix

19-cu əsrdə inşa edilən Ömər Əfəndi məscidi orijinal görünüşünü qoruyub saxlamışdır. Sovet işğalı sonrası məscidin binası anbar kimi istifadə olunmuşdur. 1950-ci ildən sonra məscid fəaliyyətini bərpa etmişdir. 1986-cı ildə təbii fəlakət nəticəsində məscid yanmışdır. 1987-ci ildə Şəki Cümə məscidinin imamı Hacı Selim Əfəndinin təşəbbüsü ilə və yerli sakinlərin bağışları ilə məscid təmir və bərpa olunmuşdur.

Şəkidəki Ömər Əfəndi məscidi dini icması Azərbaycan Respublikası Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsi tərəfindən rəsmi olaraq qeydiyyata alınıb.

2001-ci ildən etibarən Şəki şəhərinin tarixi hissəsi UNESCO Dünya İrs Siyahısına namizəd kimi seçilmişdir. 7 iyul 2019-cu ildə “Şəkinin tarixi mərkəzi və Xan Sarayı” UNESCO Dünya İrs Siyahısına daxil edilmişdir. Qərar, Bakı Konqres Mərkəzində keçirilən UNESCO Dünya İrs Komitəsinin 43‑cü sessiyasında qəbul olunmuşdur. Şəki şəhərinin tarixi mərkəzində yerləşən Ömər Əfəndi məscidi də Dünya İrs Saytına daxildir.

Təsvir və memarlıq

Ömər Əfəndi məscidi düzbucaqlı formadadır. Fasadın kərpic kornizi və pəncərələr arasındakı divarlar, bir qədər çıxıntılı incə naxışlarla bəzədilmişdir, bu da onun memarlıq görünüşünü tamamlayır.

Məscidin sahəsi 105 m2 (1,130 kv ft), qonşu sahənin sahəsi 525 m2 (5,650 kv ft). Məscidin tikintisində yerli tikinti materialları, məsələn, çınqıllar və yanmış kərpiclər istifadə olunmuşdur. Dam dəmir təbəqələrlə örtülüb, döşəmə və tavan ağacdan hazırlanıb.

Məscidin giriş qapısının önündə açıq balkon var. İbadəçilər məscidin həyətində yerləşən hovuzda abdest alırlar və sonra geniş və işıqlı salonun içərisinə namaz qılmağa gedirlər. Əsas namaz salonunda 14 pəncərə var. Əsas namaz salonunun önündə ümumi sahəsi 80 m2 (860 kv ft) olan, ondan 45 m2 qadınlara ayrılmış, qalan hissəsi isə koridor kimi istifadə olunan daha böyük bir namaz otağı yerləşir.

Məscidin minbari (tribün) ağacdan hazırlanıb və zərif əl işi dizaynlarla bəzədilib. Çiçək ornamentləri ilə bəzədilmiş məhrəbin hündürlüyü 3 m (9.8 ft)-dir.

Məscidin 14 m (46 ft)-hündürlüyündəki minarəsi də yanmış kərpicdən tikilib və yuvarlaq formadadır. Məscidin əsas kompleksi olan minarənin kərpic naxışları usta kərpic ustasının bacarığını vurğulayır.