Petroglyphic Complexes of the Mongolian Altai

Mongol Altayın şərqindəki qaya rəsmləri kompleksi, Bayn-Ölgiy bölgəsinin Tsenkel sumunun ərazisində yerləşən Aral Tolgoi, Şivet Xairhan, Ulaanxus sumunun Çagaan sala, Bağa Oygorun qaya rəsmlərindən ibarət, UNESCO-nun Qeydiyyatına daxil edilmiş Dünya İrsidir. Mongol Altayın şərqindəki qaya rəsmləri kompleksi, yalnız Monqoliyada deyil, dünyada da böyük ölçüdə hesab edilən qaya rəsmləri qalereyasıdır və insan inkişafının tarixinin bir çox dövrünü bir yerdə göstərməsi ilə seçilir. Bu, bizim xalqımızın qədim tarixinin vacib mənbəyi, həmin dövrün insanların aqrar, ictimai, intellektual inkişafının bir çox tərəflərini əks etdirən arxeoloji abidədir.

2011-ci il iyun ayının 28-də, Paris şəhərində Dünya İrsinin Komitəsinin müntəzəm iclasında Monqolustan namizəd göstərilən “Mongol Altayın şərqindəki qaya rəsmləri kompleksi” UNESCO-nun Dünya İrsinin siyahısına daxil etmək qərarı qəbul edildi.

İclasın hazırlıq mərhələsində Dünya İrsinin Komitəsinin Məsləhətçi təşkilatı, Abidə və Yaddaş Yerlərinin Qorunması üzrə Beynəlxalq Şurası, Monqolustan namizəd göstərdiyi yaddaş yerinin Dünya İrsinin üç şərtindən ikisini ödəmədiyi əsasına görə təklifini gecikdirdi. Monqolustan tərəfdən yuxarıdakı təklifin qəbul edilmədiyi bildirildi və yenidən müzakirə olunması istənildi.

Monqolustanı təmsil edərək UNESCO-nun Monqolustan Milli Komissiyasının Baş Katib D. Dalayjargal, Monqolustan UNESCO-nun yanında oturan Daimi Nümayəndənin Yerüstü Ataşesi B. Xulan iştirak etdilər. Dünya İrsinin komitəsinin üzvləri Braziliya, Avstraliya ölkələrinin dəstəyi ilə nümayəndələrimizin fəal iştirakı nəticəsində irs yenidən müzakirə olundu və nəticədə Dünya İrsinin siyahısına daxil etmək qərarı qəbul edildi.