Bobojon Ghafurov Museum

Akademik Bobojon Qafurov adına Respublika Muzeyi — şəhər Qafurov, Suxdə vilayəti yerləşir. Muzey dövlətin və xalqın görkəmli işçisi və alimi, akademik Bobojon Qafurovun həyatına və fəaliyyətinə həsr olunmuşdur. Muzey beynəlxalq standartlara əsasən tikilmiş, 1998-ci ildə akademik Bobojon Qafurovun 90 illik yubileyi münasibətilə açılmışdır. Akademik Bobojon Qafurov adına Respublika Muzeyi Qafurov şəhərində, Suxdə vilayətində yerləşir.

Muzeyin tikintisinin tarixi

İlk muzey tikintisi layihəsi 1986-cı ildə Leninabad rayonunun HK Komitəsinin təşəbbüsü ilə ortaya çıxdı. 1989-cu ildə ilk “Bobojon Qafurov akademikinin ev-muzeyi” işə başladı. Fotoşəkillər – materiallar və zəngin sənədləri muzey üçün professor Habibullo Xolçüraev (qrupun rəhbəri), A. Azimov, G. Musobekov topladı. 1988–1996-cı illərdə tikintinin bərpasından sonra muzey 1998-ci ildə yenidən tikildi.

Bobojon Qafurov heykəli Muzey sahəsində

14 noyabr 2023-cü ildə Bobojon Qafurov rayonunda Milli birliyin və sülhün qurucusu – Millətin rəhbəri, Toçikiston Respublikasının Prezidenti Əmməl Rəhmən, akademik Bobojon Qafurov heykəli üzərində pərdələmə etdilər. Bobojon Qafurov akademikinin heykəli, Respublika Muzeyi akademik Bobojon Qafurovun sahəsində dayanır, yüksək keyfiyyətli incəsənətlə bəzədilmişdir. Heykəlin podu 2,6 metr, öz hündürlüyü isə 4,2 metrdir. Heykəlin sol tərəfində “Tociklər” adlı monolit – “Tociklər” yerləşdirilib, bu əsərin önəm və dəyərini göstərir. Heykəlin podunu bəzəmək üçün yüksək keyfiyyətli bəzək daşları xüsusi memarlıq üslubu ilə istifadə olunmuşdur.

Muzeyin bəzədilməsi

Muzeyin tikinti konsepsiyası akademik Nümun Nəmatov, professorlar Habibullo Xolçüraev, Saidullo Abdulloev, dosent Ukhtam Cüraev və A. Qodirov tərəfindən yaradılmışdır.

Eksponatlar, fotoşəkillər, zəngin sənədlər və akademik Bobojon Qafurovun elmi əsərləri üç salonda yerləşdirilib:

Salon 1 – Salon əsasən akademik Bobojon Qafurovun “Tociklər” adlı əsərinin yazılması tarixi haqqında bölməyə həsr olunmuşdur.

Salon 2 – Dövlət xidmətçisi və tanınmış tacik alimi akademik Bobojon Qafurovun həyatı və fəaliyyəti bölməsinə həsr olunmuşdur.

Salon 3 – “Bobojon Qafurovun tarix və şərqşünaslıq elminin inkişafına töhfəsi” bölməsinə həsr olunmuşdur. Salonun sonunda eksponatlar, fotoşəkillər, zəngin sənədlər müasir Tacikistanın inkişafı ilə bağlı yerləşdirilib.

Muzeyin fəaliyyəti

Muzeyin fəaliyyətinin ilk günlərindən etibarən o, ölkənin tarix və coğrafiya elmlərinin mərkəzi və elmi bazasına çevrilmişdir. Muzeyin fəaliyyətində müxtəlif ictimai‑tərəfli, mədəni‑əyləncəli, maarif‑təhsil tədbirləri keçirilir, bunlar qonaqlar, vilayət sakinləri, gənclər və uşaqlar üçün nəzərdə tutulmuşdur. Muzeyin yanında, ilk direktor professor Xabibullo Xolçüraevin təşəbbüsü ilə tarix sahəsi üzrə alimlərin “Qafurovşünaslıq” (“Qafurovologiya”) elmi mərkəzi yaradılmış, orada akademik Bobojon Qafurovun elmi irsi və Qafurov rayonunun, Sugdəstən vilayətinin tanınmış şəxsiyyətlərinin tarixi ilə bağlı elmi tədqiqatların nəticələri nəşr olunmuşdur (ədəbiyyat siyahısına baxın). Muzey işçiləri həmçinin, bədii əsərlərin tərcüməsi və nəşrində öz töhfələrini verirlər. Onlar tərəfindən bir neçə bədii əsər tacik və özbək dillərinə tərcümə edilmişdir. 2015-ci ildən etibarən muzeyin dövri nəşri “Yodnoma” qəzetinin hazırlanması və rayon sakinlərinə oxumaq üçün paylanması həyata keçirilir.

Muzey işçiləri mütəmadi olaraq beynəlxalq və respublika səviyyəli bayramların qəbuluna dair ictimai‑təhsil tədbirləri, yeni eksponatların təqdimatı üçün yeni sərgilər təşkil edirlər.

Maliyyə təminatı çətinliklərinə (osorxona Gəfurov rayonunun tədqiqat mərkəzi və maliyyələşmə rayon büdcəsindən təmin edilir) baxmayaraq, osorxonanı rəhbər professor Habibullo Xolçüraev şəxsi maliyyə xəzinəsindən davamlı olaraq su və onun inkişafı üçün maliyyə ayırır.

Onun fəaliyyət sahəsində osorxona: Professor H. Xolçüraevin osorxona-kompleksi (kitabxana, “Tərcümeyi-halı Toçikistana”, “Suxud vilayətinin görkəmli şəxsiyyətləri”, “Vilayət alimləri”, “Vilayət həkimləri”, “Suxud vilayətindən II Dünya Müharibəsi (1941-1945) qəhrəmanları”, “Təbiət muzeyi”, “Akademik B. Qəfurovun osorxona sahəsi” və s.) vətəndaşlar və qonaqlar üçün hazırlanmışdır. “Qəfurovşünaslıq” (Gafurovology) elmi mərkəzi akademik Bobojon Qəfurovun elmi irsi və digər tarix‑ölkəşünaslıq məsələləri ilə bağlı elmi tədqiqatlar aparır. Mərkəz bir neçə elmi monoqrafiya, elmi‑populyar kitabları rus, toçik, özbək dillərinə tərcümə edib nəşr etmişdir, bu monoqrafiya və kitabların hazırlanmasında elmi rəhbəri tarix doktoru Habibullo Xolçüraev, həmçinin osorxona elmi işçiləri Rəna İrkayeva, Şərif Nuriddinov, Akmal Qalandarov, Öktam Ergash, Mavluda Muradova da iştirak etmişdir.

Akademik Bobojon Qəfurovun muzeyinin yenilənməsi

14 noyabr 2023-cü il tarixində Bobojon Qəfurov rayonunda Milli Birliyin və sülhün qurucusu — Millətin rəhbəri, Toçikistan Respublikasının Prezidenti Əməlliyə Rahmon, Akademik Bobojon Qəfurovun Respublika Muzeyinin təmir və yenilənməsindən sonra istifadəyə verilməsini qərara alıb, onun fəaliyyəti ilə tanış oldular.

Qış aylarında məlumat verildi ki, respublika muzeyi böyük elmi, mədəni, təhsil, mənəvi və təbliğat-məşğuliyyət mərkəzidir və 18 ayrı bölmədən ibarətdir. Muzeydə eksponatlar xronoloji xüsusiyyətə görə yerləşdirilib, müxtəlif sahələrdə fəal həyat, məhsuldar fəaliyyət, elmi nailiyyətlər, idman yaradıcılığı və akademik Bobojon Qafurovun mükafatları, hədiyyələri nümayiş olunur.