Shulbi Dam

Şülbi bogeni — Şərqi Qazaxıstan vilayəti Ülan, Şemonayxa rayonları və Abay vilayəti Cənasemi, Borodulixa rayonlarının ərazilərində yerləşir. İrtis çayı üzərindəki Buktırma və Şülbi SƏS-ləri arasındakı qapalı sahələri mövsümi rejimdə tənzimləmək üçün 1989-cu ildə tikilmiş. Yuxarı İrtis bogenləri kaskadındakı son, üçüncü bogen. Şülbi bogenində Ülbı və Übi çaylarının suyu toplanır, ona Buktırma bogenindən çıxan su əlavə olunaraq, baharda İrtisin yayılmasını suvarmaq üçün istifadə olunur. 1989-cu ildə birinci mərhələsi istifadəyə verildi.

Hidrologiya rejimi və xüsusiyyəti

Bogenin uzunluğu 72 km, su sahəsi 255 km², həcmi 2390 mln. m³, faydalı həcmi 1470 mln. m³, orta dərinliyi 9 m, ən dərin yeri İrtis çayının yatağının dibində – 30 m. Bogenin yatağı İrtisin 3,5 km‑lik geniş vadisində yerləşir. Bundan əlavə, həmin ərazidə İrtisə tökülen Qızılsu, Übi çayları və bir neçə kiçik axın sularının yayılmaları da tutulmuşdur. Əsasən çəmənlik, otlaq, meşə və qoruqların tutduğu ümumi sahəsi 22,8 min ha yer su basmışdır. Su rejimi tam tənzimlənmiş, il boyu 240 m səviyyəsində saxlanılır, lakin aprel‑may aylarında, İrtisin yayılmasını suvarmaq zamanı 13‑20 gün ərzində 8 m‑yə enir. Layihədəki ikinci mərhələsi Buktırma bogeninə qədər olan aralıq sahə sularını çoxillik tənzimləmək üçün nəzərdə tutulmuşdur və bogenin kompleks istifadəsinə imkan verir.

Su anbarının su basdığı ərazidə Qaraşat qoruma kompleksi tapıldı.