Remete-hegyi No 4 Cave

Remete-hegyi 4. sz. mağara Duna–Ipoly Milli Parkında yerləşən Remete-szurdokda tapılan mağaralardan biridir.

Təsvir

Budai Təbiət Qoruma Sahəsində, Remeteszőlős kənar ərazisində, artırılmış qorunan ərazidə, meşədə, Remete-szurdokun şərq tərəfdə, mağaranın şimal girişində, Remete-dağın dik və qayalı tərəfdə, 332 m h.s.s. yüksəklikdə mağaranın girişi yerləşir. Şəlalənin orta mağara səviyyəsində (bu səviyyə vadinin üstündə 70 m, 340–350 m h.s.s. yüksəklikdə uzanır) yerləşir. Şimaldan cənuba doğru nömrələnən Remete-szurdokda olan mağaralar, qayaqavşaqa görə 1-ci nömrəli qayaqavşaqda Remete-dağının daş qulağı, Remete-dağının 2. nömrəli mağarası, Remete-dağının 3. nömrəli mağarası və Remete-dağının 4. nömrəli mağarası var. Daş qulağı və üç kiçik mağara demək olar ki, eyni h.s.s. yüksəklik səviyyəsində yerləşir. Remete-dağının daş qulağının şəlalənin cənub tərəfinin K-i tərəfində, sığ su axını ilə ayrılmış, meşə ilə örtülmüş qayalı divarlarda, 1-ci qayaqavşaq və çöl 2-ci qayaqavşaq arasında Remete-dağının 4. nömrəli mağarası yerləşir.

Remete-dağının 3. nömrəli mağarasından şərqə 7 m məsafədə, eyni şəlalədə (şəlalənin üstü daha parçalıdır), 6 m daha yüksəkdə Remete-dağının 4. nömrəli mağarası açılır. Remete-dağının 4. nömrəli mağarasında çoxlu çökək var, aşağı və ehtimal ki, yüksək doldurulmuşdur. Yalnız arxa, damcı daşlı yarığından qalxmaq mümkündür. Remete-dağının 3. nömrəli mağarası və Remete-dağının 4. nömrəli mağarası bir-birinə çox yaxınlaşır. Ola bilər ki, dərin səviyyədə bir-birilə bağlıdırlar. Hər iki mağaranın yanlarında kiçik həll olunmuş boşluqlar qayalı divarda mövcuddur. Bağlanmamış və mağara keçidi əsas avadanlıqla gəzilə bilən mağaranın görülməsi üçün icazə lazım deyil.

1984-cü ildə Remete-hegyi 4. saylı mağara ilk dəfə ədəbiyyatda Remete-hegyi 4. saylı mağara olaraq adlandırılmışdır. Mağara ədəbiyyatda 4. saylı mağara (Horváth, Szunyogh 1971), Máriaremetei 2. saylı mağara (Bertalan 1976) və Remetehegyi 4. saylı mağara (Bertalan 1976) adları ilə də rast gəlinir. Remete-hegyi 14. saylı mağara Remete-hegyi 14. saylı mağara ədəbiyyatında Remetehegyi IV. saylı mağara və Remete-hegyi IV. saylı mağara adları ilə də qeyd olunmuşdur.

Tədqiqat tarixi

1877-ci il Archaeologiai Értesítő-də qeyd olunur ki, Macar Milli Muzeyi arxeoloji bölməsi noyabr ayında 1 (heyvandan alınmış) aşağı çənə sümüyü, 2 sümük və 3 gil parçaları ilə zənginləşmişdir. Bu tapıntılar, Budanın Remetemária yaxınlığında yerləşən qayalıq dəliyindən çıxarılmışdır və Lóczy Lajos tərəfindən muzeyə hədiyyə edilmişdir. 1904-cü il Budapest Régiségeiben qeyd olunur ki, ehtimal ki, Remetemária qayalıq dəlikləri daş dövrü çoban məskənləri olmuşdur, haradan Lóczy Lajos (Régészeti N., 168/1877.) Macar Milli Muzeyinə xam gil parçaları aparmışdır.

Turisták Lapja 1915-ci il nəşrində Kazay Endre tərəfindən yazılmış təsvirə görə, Kazay Endre və Tödter Gyula (Juliusz) oktyabrın bir günü Máriaremetei dərəsinə səyahət edərək dərənin mağaralarını araşdırmağa getmişlər. Remete-hegyi 7. saylı mağaradan (K. J.-mağaradan) uzaq olmayan yerdə, K-ə baxan, 3 m enində və 60 sm hündürlüyündə bir girişə malik bir mağara tapıblar. 4,2 m uzunluğundakı mağara damcı daş forması deyil, çökək tipli bir strukturdur. Kazay Endré tərəfindən 2. saylı mağara adlandırılmışdır. Remete-hegyi 4. saylı mağara (2. saylı mağara) qayasının dibində başqa bir, 3. saylı mağara adlandırılan boşluq tapılmışdır. Nəşrdə máriaremetei mağara bölgəsinin yer xəritəsi göstərilir, burada 2. saylı mağaranın coğrafi mövqeyi işarələnmişdir. Yer xəritəsini Kazay Endre hazırlamışdır.

1937-ci ildə işığa çıxdı, Jablonkay István tərəfindən yazılmış nəşrdə Remete-szurdokun sol tərəf divarında, çaydan 50 m (yuxarı mərtəbə) və 10 m (aşağı mərtəbə) yüksəkdə mənbə mağaralarının olduğu qeyd olunur. Yuxarı mərtəbədə yerləşən Remete-hegyi-kőfülkədən daha az inkişaf etmiş və daha çirkin digər yuxarı mərtəbədə yerləşən mənbə mağaraları, bütün şəlalənin uzunluğunda müşahidə edilə bilər. Bir mağaranın eroziya bazası aşağıya düşdükdə, mağaranın su sistemi də bunu izləyir. Bu, məsələn, suyun köhnə keçid mağarasını və köhnə mənbə mağarasını tərk edib, qaya təbəqəsinin nazik çatlaqlarından aşağıya enərək yeni mağara sistemi yaratması ilə baş verə bilər. Bu halda, köhnənin altında yeni mənbə mağarası açılır, batmış eroziya bazasının yeni mərtəbəsində. Köhnə yuxarı giriş isə orada qalan karsrtbreccsa ilə bağlanır. Remete-szurdokun sol tərəf divarında yerləşən tərk edilmiş mənbə mağaraları bu prosesin gözəl nümunələridir. Bu mağaraların eroziya bazası, şəlalənin yaranmasına səbəb olan çayın mağarası idi. Şəlalə mağarası çayının köhnə, bölmə dəyişmədən əvvəlki hündürlüyü yuxarı mərtəbə mağaraları ilə göstərilir.

1942-ci ildə nəşr olunan, Budapest története adlı kitabın Tompa Ferenc tərəfindən yazılmış bölməsində Rómer Flórisdən sonra Nagy Géza-nın da Remetemária qayalıq dəliklərindən çıxan xam qabların, ehtimal ki, cilalanmış daş dövründən gəldiyini qeyd etdiyi bildirilir. Leél-Őssy Sándor, Macar Hidrologiya Cəmiyyəti 1949-cu il martın 9‑u iclasında bir təqdimat etdi. Təqdimatın mövzusu Hét-lyuk idi. Təqdimatda Remete-szurdokun digər mağaralarına da toxunulmuşdur. Leél-Őssy Sándor, cəmiyyətin 1949-cu il noyabrın 9‑u ixtisas iclasında bir təqdimat etdi və bu təqdimatda Remete-szurdok mağaralarını tanıtdı.