Seyitömer Höyük

Seyitömer Höyük, Kütahya şəhərinin mərkəzindən quş uçuşu 24–25 km. şimal-qərbində, Seyitömer kəndinin şimal-qərb hissəsində yerləşən bir höyükdür. Bir TKİ müəssisəsi olan Seyitömer Linyit İşletmesi Müəssisə İdarəsinin (SLİ) rezerv torpağı daxilində yerləşir. Təpə, 150 x 140 metr ölçülərində və 24 metr hündürlükdədir. Höyüyün ən üstündə təxminən 2 min kvadratmetr düz bir sahə mövcuddur.

Qazıntılar

Seyitömer Linyit İşletmesi tərəfindən təmin edilən fonla aparılan qazıntı işləri 1989-cu ildə başlanmışdır. İlk ilin qazıntılarına Eskişehir Muzeyi‑ndən N. Aydın, 1990‑92 illəri qazıntılarına Afyon Muzeyi‑ndən A. Topbaş, 1993-cü il qazıntısına isə yenə eyni muzeydən A. İlaslı rəhbərlik etmişdir. Qazıntılara bir müddət fasilə verilib, 2006-cı ildən etibarən Dumlupınar Universiteti Arxeologiya Bölümü tərəfindən yenidən başlanmışdır. Qazıntı rəhbərliyini eyni universitetdən Prof. Dr. A. Nejat Bilgen həyata keçirir.

Təbəqələnmə

Ən aşağıda, yəni ən qədim mədəniyyət təbəqəsi Geç Kalkolitik Dövr – Erken Tunç Dövrü keçiş mərhələsi olduğu bildirilir. Onun üstündə Erken Tunç Dövrü II. mərhələ yerləşir. Ən üst təbəqələrdə isə M.Ö. II. minillik, Roma, Helenistik, Klassik, Arxaik və Frig yaşayışları görülür. İlk yaşayışın Erken Tunç Dövrü yaşayışı olduğu, çay kənarında yerləşdiyi və Hitit Dövründə divarla əhatə olunduğu görülür. Frig Dövründə də qalın və yüksək bir divar, yaşayışı əhatə edirdi. Təpənin iskanı 5 minillikdən əvvələ qədər uzanır və Tunç Dövründə, Ahameniş, Helenistik və Roma Dövrlərində intensiv iskan gördüyü anlaşılır. Bununla yanaşı, M.Ö. II. minillik ilk rübünə tarixlənən Orta Tunç Dövrü yaşayışının (Asur Ticarət Koloniyaları Dövrü) M.Ö. 1.800-ci illərdə zəlzələ ilə dağıldığı və yandığı anlaşılır.

Tapıntılar

Höyükdə aşkar edilən gil qab tapıntıları əhəmiyyətlidir. Erken Tunç Dövrü II. mərhələnin sonundan III. mərhələnin sonuna qədər istifadə olunan bu gil qab, İç Qərbi Anadolu’da gil qab sənayesinin inkişafını açıqladığı ifadə edilir. Seyitömer Höyükünün yanmış təbəqələrindən aşkar edilən bu maddə qrupunun Eskişehir Ovası‑ndan Çanakkale bölgələrinə qədər yayılması məlumdur.

Erkən Mis Dövründə çanaqlı qablar əl ilə formalaşdırılarkən daha sonra daş və gil qəliblərdə hazırlandığı bildirilir. Anadoluda e.ə. III. minillikdə keramika istehsalında qəlib istifadə edən tək məskən Seyitömer Höyüğü olduğu, arxeologiya ədəbiyyatında keramika istehsalında ən erkən qəlib istifadəsi də bu məskəndə görülmüşdür.

Qazılmalarda, Erkən Mis Dövrünün son mərhələlərinə tarixlənən dəmir əridilməsində istifadə olunan soba, atelyelər və dəmir külçələr tapılmışdır.

Bişmiş torpaqdan hazırlanmış ağırşaqların (toxuma tezgahlarında istifadə olunan çəki) bolca əldə edilməsi məskəndə inkişaf etmiş bir toxuma sənayesinin varlığını göstərir.

Məskəndə inanc sistemi Erkən Mis Dövründən etibarən Ana Tanrıça kultu olmuşdur, lakin Roma Dövründə Ana Tanrıça yerini Zeus kultu almışdır.

Qazılmalarda əldə edilən tapıntılar Dumlupınar Universiteti Rektorluq binasındakı Xüsusi Dumlupınar Universiteti Muzeyində sərgilənir. Ümumi 1.381 ədəd etüt və inventar əsərin sərgiləndiyi muzeydə həmçinin maketlər və məlumat lövhələri yerləşir. Seyitömer Höyüğü'nün, tapıntılar baxımından Türkiyənin ən zəngin höyüklerinden biri olduğu ifadə edilir.

Tapıntılar arasında Asur Ticarət Koloniyaları Dövründən bir çəki başlı möhürün çox vacib bir tapıntı olduğu vurğulanır. Lakin bir neçə böyük muzeydə sərgilənən bu möhür tipinin dünyada ona bənzər bir nümunəsi olmadığı bildirilir.

Qazılmalarda rast gəlinən çanaqlı qab tapıntılarında görülən müxtəlif tipologiyalar, Seyitömer Höyüğü'nün Orta Anadolu, Suriya və Mesopotamiya ilə ticarət əlaqələri şəbəkəsi içində olduğunu göstərir.