Shikh Baba Mausoleum

Şıx Baba türbəsi (Azərbaycan dili: Şıx Baba türbəsi) Jabrayıl rayonunun Şıxlar kəndi ərazisində yerləşən bir müqəddəs yerdir, populyar olaraq "Şıx Baba Piri" kimi tanınır.

Haqqında

Böyük bir qəbiristanlıqla əhatə olunmuş Şıx Baba Piri əsasən daxili və xarici dairəvi planlı bir türbə binasından ibarətdir. Arxalıq qapıda heç bir yazı yoxdur. 1308-ci il tarixli yazı, türbənin Qarabağda "Qadiriyyə" cəmiyyətinin şeyxi Şeyx Giyasəddinli oğlu Şeyx Abdulsəlmanın qəbirinə aid olduğunu göstərir. Bu, Qəbələ rayonunun Hamzalı kəndindəki "Şıx Baba" müqəddəs yerinin adı ilə eyni mənanı daşıyır. Şıx Baba türbəsi 14-cü əsrə aiddir. Müqəddəs yerin yerləşdiyi Şıxlar kəndi də Şıx Baba türbəsindən adını almışdır.

Memarlıq

Dəmdən və müxtəlif digər abidələrdən tökülmüş daş parçaları şeyxin türbəsinin üzərində toplanmışdır. Daş yığınları arasındakı yazının araşdırılması heç bir nəticə verməmişdir.

Türbənin girişi

Türbəyə daxil olarkən gözəl sülüs elementli nəsx şriftində yazılmış bir qəbir daşı (0.65 × 0.16 × 0.18 m) vasitəsilə keçməlisiniz. Daşdakı yazıda ad yoxdur, lakin tarix yazılıb. Ərəb mətninin tərcüməsi: "Rəbc ayının ibadət ayı, yeddi yüz yeddi-ci il (27.XII.1307–26.I.1308)"

Monumentin şeyx məzarının girişində dəfn olunan şəxsə aid olduğu qəbul edilə bilər. Adı yazılmadığı üçün dəfn olunan şəxsin qadın olması mümkündür. Eyni mətnli başdaşı (0,59 × 27 m) məzarı əhatə edən həddi xaricindəki qəbir daşlarından birində də yerləşir. Başdaşın daxili sərhədinin ucu, uclu arxla tamamlanmış, çiçək ornamentləri ilə bəzədilmişdir. Sərhədin içində böyük sulus elementli nəsx əlifbası ilə ərəb dilində yazılmış yazının mətni: "Rəcəb (ay), yeddi yüz yeddinci il (27.XII.1307–26.I.1308)"

Daş abidənin aşağı hissəsi (0,50 × 0,16 × 0,16 m) düzbucaqlı və kvadratdır. Hər iki tərəfi boşdur. Digər iki tərəfdə fars dilindəki yazının tərcüməsi: "Abdurrahman b. Şeyx Hüseyn b... ölüm. Mən bilirdim ki, mənim taleyim təbiətimdir və bu çox aldatıcı idi"

Məzar bişmiş kərpicdən ibarət düzbucaqlı hədd ilə əhatə olunmuşdur. Hal-hazırda bu həddin girişinin yalnız kiçik bir hissəsi qalıb. Başdaşın yuxarı hissəsi səkkizbucaqlıdır. Əks tərəfdə sulus elementli nəsx əlifbası ilə ərəb dilində yazılmış yazının tərcüməsi: "O, bilik çeşməsindən içdi. Bu məzar mərhəmətli Şeyx Abdulsalam, Şeyx Qiyasəddinin oğluna aiddir. O, 1358-ci ilin avqustun 27-də, iyirmi Ramazanın yeddi yüz əlli doqquzuncu ilində vəfat edib"

Ətrafdakı qəbiristanlıq

Həddin içində tikilmiş başqa bir qəbir daşı tarixini göstərmir. Lakin forması, ölçüsü və yazının xətli təbiəti səbəbindən əvvəlkilərlə eyni dövrə aid edilə bilər. "Şeyx Mahiyəddinin ölümü" sözləri böyük yazı ilə yazılıb. Şeyx məzarının daş yığınlarında tapılmış kiçik bir başdaş (0,36 × 0,21 m) üzərində ərəb dilində yazılıb: "Bu məzar Şeyx Akbara aiddir."

XIV–XX əsrlərə aid şeyxlər və şeyx müqəddəslərinin məzar daşları yaxınlıqdakı böyük qəbiristanlıqda tapıla bilər. Lakin, demək olar ki, bütün orta əsr abidələri yerin altında qalmışdır. Onları qazmaq mümkün deyil. Yerə batırılmış bir başdaşı (0,57 × 0,32 × 0,11 m) düzbucaqlı formadadır. Xətt o qədər də dəqiq deyil. Ərəb dilində yazılmış yazının mətni: "Turab xan bu toy evindən həyat evinə köçdü? Allahın qüdrəti onun məzarını işıqlandırsın, mübarək Şəvval ayı, yeddi yüz əlli üçcü il (10.XI–9.XII.1352)"

Üç 15-ci əsrə aid daha başdaş (0,60 × 0,30 × 0,7 m) qeydə alınıb. Bunlar qadınlara məxsus kiçik abidələrdir, yuxarıdan üç qanad şəklində tikilmişdir. Onların böyük həcmi də XIV əsrin ortalarında Yardımlı rayonunun Unac kəndi, Köhnə Avaraq qəbiristanlığında tapılmışdır.

Cari vəziyyət

Jabrail rayonunun Şıxlar kəndində yerləşən, 27 il sonra azad edilmiş Şix Baba məqbərəsi, baxımsız vəziyyətdə olmasına baxmayaraq, yıxılmayıb.