Sokollu Mehmet Pasha Caravanserai

Sokollu Mehmet Paşa karvansarayı, Türkiyənin Payas şəhərində yerləşən 16-cı əsrə aid bir karvansaraydır.

Yerləşməsi

Karvansaray, Hatay vilayətinin İskəndərun ilçəsinə bağlı Payas qəsəbəsində yerləşir. İskəndərunu şimala birləşdirən D.817 Türkiyə dövlət magistral yolundan asanlıqla çatmaq mümkündür. Karvansarayın qərbində də bir qala var.

Tarix

Payas Aralıq dənizi sahilində yerləşən bir qəsəbədir. 1567–68-ci illərdə Osmanlı hökuməti, Bab-ı Ali, Kipr yürüşünə hazırlıq üçün Payasda gəmiqayırma zavodu tikdirmişdir. 1571-ci ildə Kipr fəth edildikdən sonra, baş vəzir Sokollu Mehmet Paşa karvansarayı şəxsi vəsaiti hesabına inşa etdirmişdir. Karvansarayın memarı Mimar Sinan olmuşdur. Sinanın tikintiyə həqiqətən nəzarət edib-etməməsi məlum deyil. Karvansarayın kitabəsinə görə, o, 1574-cü ildə tamamlanmışdır.

Bina

Karvansarayın məqsədi, yaxınlıqdakı Hələbə gedən tacirləri və Məkkəyə gedən ziyarətçiləri yerləşdirmək idi. Karvansaray təxminən 13,000 m2 (140,000 kvadrat fut) sahəyə malik düzbucaqlı planlı binadır. Ticarət bölməsinə əlavə olaraq, məscid, hamam, mədrəsə və s. kimi bir çox digər hissələri var. Buna görə də bəzi mənbələr onu külliyə, yəni bina kompleksi adlandırır. (Karvansarayın planı üçün bax: Plan).

Hazırkı istifadə

Karvansaray 2011–2013-cü illər arasında Payas bələdiyyəsi tərəfindən (hazırda İskəndərun bələdiyyəsinin filialı) bərpa edilmişdir. Bələdiyyə bu layihəyə görə ÇEKÜL (Ətraf Mühitin və Mədəni İrsin Qorunması və Təşviqi) mükafatını qazanmışdır. Bərpadan sonra karvansaray istifadəyə verilmişdir. Kompleksin qərb hissəsi ənənəvi istifadəyə uyğun olaraq mağazalara həsr edilmişdir, şərq hissəsi isə hazırda bələdiyyə ofisləri tərəfindən istifadə olunur.