State Nature Sanctuary "Karatal Sands" (botanical)

Qaratəl qumu qoruyuşu – dövlət əhəmiyyətli təbii-botanik qoruyuş. 1978-ci ildə Şərq Qazaxıstan vilayəti, Zaysan rayonunda təşkil edilmiş. Sahəsi 1,3 min ha. Bozayğırqum səhrasındakı sərt şimdalı qum təpələri qoruyuş sahəsinə daxildir.

Flora

Bitkilərdən juzgin, terisken, jyñğyl çubuq cəmləri qalın böyüyür. Qum şağılqları arasındakı qazansüngürlərdə qoruyuşda qorunan əsas bitki – şırğanak yetişir. Şərq Qazaxıstanın əsas dəyərli bitkisi sayılan şırğanakın əsas hissəsi burada cəmlənib. Burada sortlaşdırma işləri nəticəsində əldə edilən alça, iri meyvəli və sərt ya da zəif (yumşaq) tikanlı növləri yetişdirilir.

Şırğanak yetişdirilən sahə 1,2 min ha əhatə edir. Meyvəsinin illik ehtiyatı 26-24 ton olaraq qiymətləndirilir, onun içində peşəkar miqdarı 6,8-14 ton. Meyvədəki yağ miqdarı 4-6%.

Şırğanakdan başqa burada ekpe qaragayı, həmçinin terək, kökərək, qayın meşələri, oyıstarada nəm qamış cəmləri və bataqlı çəmənliklər rast gəlinir.

Qırmızı kitaba daxil edilmiş bitkilərdən: neogen dövrünün savannasının müxtəlif yarpaqlı tərəsi ya da toranğı, tiyntaq, şım juası, və s. relikt bitkiləri yetişir.

Faunası

Qoruyuş Zaysan qazansüngüründə nadir rast gəlinən şərq əjdaha ilanı, Qazaxıstanın Qırmızı kitabına daxil edilmiş növlərdən – Zaysan batbat kəsirtkəsi, Orta Asiya ausılı, jorğa duadaq, adi duadaq, südçülərdən Roborovski atjalma, Orta Asiya sielusini, və s. məskunlaşır.

Yanğınların çıxması və mal otlaq sahəsinə məhdudiyyət qoyulmaması – qoruyuşa böyük təhlükə yaradır.