Sükhbaatar's Mausoleum

Sükhbaatarın Mausoleyi (Monqol: Сүхбаатарын бунхан, romanlaşdırılmış: Sükhbaataryn bunkhan), bəzən Sükhbaatar və Choibalsan Mausoleyi kimi də adlandırılır, Monqolustan, Ulan-Bator şəhərindəki Sükhbaatar Meydanında yerləşən bir mausoleydir. Mausoleum Damdin Sükhbaatar, 1921 Monqol İnqilabının lideri və komandiri, və Khorloogiin Choibalsan, 1939‑1952-ci illərdə Monqol Xalq Respublikasının lideri və marshalı üçün istirahət məkanı kimi xidmət etmişdir. Bina Choibalsan ölümündən sonra sosialist dövrdə Hökumət Sarayının qarşısında, Sükhbaatar Meydanının şimal tərəfində inşa edilmişdir. 2005-ci ildə Çingiz Xan üçün nəzərdə tutulmuş struktura yer ayırmaq məqsədilə məhv edilmişdir. Mausoleum Lenin Mausoleyinə bənzəyirdi, lakin rəngində fərqlilik var idi. Mausoleum heç vaxt ictimai ziyarətlər üçün açılmadı.

Tikinti və inkişaf

Damdin Sükhbaatar 1923-cü ildə Altan-Ölgii Milli Qəbiristanlığında dəfn edilmiş, lakin növbəti il məzarı açılıb mausoleydə yenidən dəfn edilmişdir. 1930‑cu illərdə o, yenidən qurularaq Lenin Mausoleyinə demək olar ki, tam surət halına gətirildi. 9 may 1952-ci ildə Marshal Khorloogiin Choibalsan məzarı sonrası Monqol Xalq İnqilabi Partiyasının Mərkəzi Komitəsinin Politburo qərarı ilə memar Budjavyn Chimed tərəfindən hazırlanmış Choibalsan və Sükhbaatar üçün yeni mausoleumun eskizi təsdiq edildi. Bu eskizə görə, mausoleyin tribünası 14,3 metr uzunluğunda və 13,87 santimetr enində idi. Mausoleyin içində divarlar kiçik daşlarla bəzədilmiş, xaric isə ağ mərmərlə örtülmüşdü. USSR‑dən mütəxəssislər mausoleyin tikintisinə dəvət edilmiş, mərmər Xarkhorin şəhərində, Orxon çayı vadisindən gətirilmişdir. Xalq Ordusunun Baş General Ştabının rəisi, polkovnik general Zhamyangiyn Lkhagvasuren mausoleyin təmir işlərindən məsul olmuş, Monqol Xalq Ordusunun Tikinti və Mühəndislik Qüvvələri əsgərləri tikinti işlərində iştirak etmişdir. 8 iyul 1954-cü ildə mausoleyin böyük açılışı keçirilmiş, bu gün bayram elan edilmişdir. Açılış zamanı yeni təmir edilmiş mausoleyin qarşısında hərbi universitetlərin kadetləri parad etmiş.

1954–2005

1954-cü ildən etibarən Beynəlxalq İşçilər Günü, 1921-ci il Xalq İnqilabı Günü və Oktyabr İnqilabı Günü paradları zamanı ölkənin rəhbərliyi məzarlığın podiumuna çıxıb xalqı salamlayırdı. Bunun üçün MPRP Mərkəzi Komitəsi tərəfindən 2 aprel 1955-ci ildə bir qətnamə qəbul edildi və bu ənənə 1990-cı illərə qədər davam etdirildi. Məzarın mövcudluğu dövründə Leonid Brezhnev, Mikhail Suslov, Nicolae Ceaușescu və Wojciech Jaruzelski kimi görkəmli şəxslər də məzarlığı ziyarət etmişlər. 1951‑1956-cı illərdə məzarlığın təhlükəsizliyi xüsusi təhlükəsizlik şirkəti tərəfindən ayrılmış 10 əsgər tərəfindən təmin edilirdi, onlar binanı qoruyurdular. 1956-cı ildən etibarən isə binanın təhlükəsizliyi və təmizliyi Dövlət Rezidensiyasının komandant ofisinin məsuliyyətinə keçdi. 1971-ci ildə və 1980-ci illərdə təmir işləri aparıldı, Leninin məzarlığında çalışan sovet mütəxəssisləri və Ulan-Ude‑dən gələn mütəxəssislər nəzarətçi kimi dəvət edildi.

Məhv və ekskavasiya

Məzarlıq 2005-ci ilə qədər dayandı, sonra Dövlət Rezidensiyasının genişlənməsi və Çingiz Xan abidəsinin tikintisi üçün yer açmaq məqsədilə yıxıldı. O vaxta qədər ölkənin keçmiş liderlərinin yenidən dəfn olunması tərəfdarı 20‑dən çox siyasi partiya çıxmışdı. Hər iki hökmdarın cəsədları yenidən qazıldı, buddist mərasimlərlə yandırıldı və qırıntılar 2005-ci ildə Altan‑Ölgii qəbiristanlığında buddist din adamlarının nəzarətində yerləşdirildi.