Toshkent astronomiya muzeyi

Toshkent astronomiya muzeyi – Bütün Mərkəzi Asiyada ilk dəfə yaradılan astronomiya muzeyi sayılır. O 2009-ci ildə Özbəkistan elmlər Akademiyası, Mirzo Ulugʻbek adlı Astronomiya institutunun bazasında təsis edilmiş. Bu muzeyin açılması 2009-cu ildə BMT tərəfindən elan edilmiş. Həmçinin, bu muzeyin əsaslandırılması Özbəkistanın görkəmli astronomiya alimi Mirzo Ulugʻbekin doğumunun 615-ci ildönümü ilə bağlıdır.

Astronomiya muzeyinin yeni ekspozisiyası YUNESKO təşkilatı köməyi ilə həyata keçirilmiş və ora səfər edən səyahətçilərdə yaxşı təəssürat yaradır. Ulugʻbek rasadxonunun əsas diqqətəlayiq cəhəti meridian kvadrantının modeli hesablanır. Onun içində tələbələr Ulugʻbek rasadxonasında aparılan astronomiya müşahidələrini görə bilərlər. Muzeydə astronomun „Ziji‑Koʻragoniy“ cədvəllərinin modeli olub, 1018 ulduzun koordinatları müəyyən edilmiş.

Dünya elm‑təhlükəsizliyinin inkişafına töhfə verən astronomiya elminin yaranma tarixi bu muzeyin bölmələrindən birində yer alır. Muzeyin digər nadir əşyaları arasında XVIII əsrdə yaşayan ingilis ustası James Short teleskopu da mövcuddur. Həmin alət məşhur fizika alimi Isaac Newton tərəfindən ixtira edilmişdir.

Antikvar əşyaları sevənlərin diqqətini XVIII əsr Londonlu saatçısı Garrisonun ixtira etdiyi dəniz xronometri cəlb edir. Bu kəşfi üçün saatçı Newtonun təklifi ilə İngiltərə parlamentinin mükafatı ilə təltif edilmişdir.

Həmçinin, muzey ekspozisiyasında XVIII əsrə aid alman teleskopu, XIX əsrin sonu və XX əsrin əvvəllərinə aid fransız teleskopu, XIX əsrə aid Muhammad Şarif Buxorinin göy qlobusu da mövcuddur.

1936-1939-ci illərdə Sakit Okean astronomiya cəmiyyəti və ölkənin Elmlər Akademiyası iki kometanı kəşf edən toşkentli astronom Stefan Kozikka təqdim edilən nominal medallar muzey eksponatlarından birində yer alıb.

Bu muzeydə bütün zamanın böyük astronomiya alimlərinin portretləri, ulduz və planetlərin şəkilləri, bundan əlavə Astronomiya institutunun əsas elmi əsasında – Maydanak rasadxonası və Kitab stansiyası mövcuddur.

Özbək astronomiya alimləri amerikalı və alman astronomları ilə birlikdə qlobal işi: Tədqiqat işləri dünyadakı ən böyük rasadxanalarda, o cümlədən Samarkandın 120 kilometr cənubunda yerləşən Maydanak rasadxanasında həyata keçirilir.