Uşakizade Mansion

Uşakizade Köşkü, Türkiyənin İzmir şəhərində yerləşən bir köşkdür.

Tarixçə

Uşakizade Köşkü, 1860‑cı ildə Uşakizade Sadık Bey tərəfindən tikdirildi. Köşkün yerləşdiyi məhəllənin havasının sərin olması səbəbindən seçildi. Köşkün bağçasında yerləşən şüşəli köşk, Sadık Bey tərəfindən oğlu Uşakizade Muammer Bey və nəvəsi Latife Xanımın da daxil olduğu məhəllə uşaqlarının təhsil alacağı bir yer kimi təşkil edildi.

Sakarya Meydan Müharibəsi‑nin Türk ordusu tərəfindən qazanılmasının ardından o vaxt Parisdə universitetdə oxuyan Latife Xanım, köşkə dönərək İzmirin Yunan işğalından xilas ediləcəyi günü gözləməyə başladı. 10 Sentyabr 1922‑də İzmirin Qurtuluşundan bir gün sonra İzmirə gələn Mustafa Kemal Paşa‑nın qalacağı təhlükəsiz bir yer axtaran başyaver Salih Bozok, Uşakizade Köşkü‑nün bağbanından Latife Xanımın dönüb‑dönmədiyini öyrəndi və onunla tanış oldu. Latife Xanım‑a Mustafa Kemal Paşa‑nın köşkdə qala biləcəyini soruşan və müsbət cavab alan Bozok, vəziyyəti Mustafa Kemal Paşa‑ya çatdırdı. Mustafa Kemal Paşa, 13 Sentyabr 1922‑də ilk dəfə köşkə gəldi və Latife Xanım‑la tanış oldu. Şəhərdə keçirdiyi ilk dörd gecə köşkdə qalmayan Mustafa Kemal Paşa, Böyük İzmir Yanğını səbəbindən əvvəlki məkanından ayrılaraq 14 Sentyabr‑də köşkə gəldi və başkomandanlıq qərargahı kimi istifadə etdiyi köşkdə on altı gün qaldı. Anası Zübeyde Xanımın ölümü üzərinə bir daha İzmirə gələrək köşkdə qalan Mustafa Kemal Paşa, 29 Yanvar 1923‑də Latife Xanım‑la köşkdə keçirilən bir mərasimlə evləndi. Bir ay sonra İzmir İqtisadiyyat Konqresini açmaq üçün şəhərə gəldiyində yenə köşkdə qaldı. Ümumilikdə beş dəfə gəldiyi və doxsan bir gün qaldığı köşkdə sonuncu dəfə 2 Yanvar‑22 Fevral 1924 tarixləri arasında qalan Mustafa Kemal Paşa, son gəlişində köşkdə əlli iki gün keçirdi və Türkiyə İş Bankının yaradılması qərarı bu gəlişində alındı.

Uşakizade Köşkü, 1951-ci ildə İzmir Özel Türk Koleji tərəfindən kirayələndi və məktəb binası kimi istifadə edilməyə başladı. 1980-ci ildə köşkün mülkiyyəti məktəbin qurucusu Tatış ailəsinə keçdi. 1991-ci ildə köşkün bərpası qərara alındı. 16 may 1998-ci ildə başlayan bərpa, 15 iyun 2001-ci ildə tamamlandı. Bu tarixdən sonra köşk, muzey funksiyası görməyə başladı. 2003-cü ildə İzmir Böyükşəhər Bələdiyyəsinin təqdim etdiyi Tarixə Hörmət Yerli Qoruma Mükafatları’nda Tək Bina və Tarixi Doku Ölçüsündə Uğurlu Qoruma Mükafatları kateqoriyasında Əsaslı Təmir Mükafatını qazandı.

Memarlıq

Bodrumla birlikdə üç mərtəbəli inşa edilən köşk, Ege memarlığının nümunələrindən biridir. Birinci mərtəbəyə iki tərəfdən başlayıb qapıda birləşən pilləkənlərlə çatılır. Köşkün yerüstü mərtəbəsində dörd, yuxarı mərtəbəsində isə altı otağı var.