Vasmoy Bazaar

8-ci KM Ticarət Mərkəzi, həmçinin 8-ci KM bazarı, Vosmoy bazarı və ya Vüqar-2, rəsmi olaraq Riko — Azərbaycanda, Bakı şəhərinin Nizami rayonunda, Cəmşid Naxçıvanski küçəsi, 38 ünvanında yerləşən iri ticarət obyekti. "Neftçilər" metrostansiyasının yaxınlığında yerləşən bazar Bakının ən böyük və ən ucuz bazarlarından biri kimi tanınmış, uzun illər ərzində əsasən şəhərin aşağıgəlirli əhalisi üçün mühüm alış-veriş məkanı olmuşdur. Burada ərzaq məhsullarından tutmuş geyim, məişət əşyaları və tikinti materiallarınadək geniş çeşiddə mallar topdan və pərakəndə satışa çıxarılmışdır.

Bazar fəaliyyəti dövründə təhlükəsizlik, sanitariya və hüquqi məsələlərlə bağlı dəfələrlə tənqidlərə və rəsmi yoxlamalara məruz qalmışdır. Müxtəlif illərdə qida təhlükəsizliyi, yanğın təhlükəsizliyi və gigiyena normalarının pozulması ilə bağlı dövlət qurumları tərəfindən tədbirlər görülmüş, bəzi sahələrin fəaliyyəti müvəqqəti məhdudlaşdırılmışdır. Xüsusilə COVID-19 pandemiyası dövründə karantin qaydalarına əməl olunmaması, eləcə də 2023–2024-cü illərdə aparılan söküntü işləri bazar ətrafında ictimai müzakirələrə və sahibkarların narazılığına səbəb olmuşdur.

"Vosmoy" bazarı eyni zamanda qalmaqallı mülkiyyət və zorakılıq iddiaları kontekstində tanınmışdır. Sahibkarlara qarşı təzyiq, bazarın zorla ələ keçirilməsi və sonradan dövlət nəfinə müsadirə olunması ilə bağlı məsələlər uzun müddət məhkəmə və istintaq predmetinə çevrilmişdir. 2017-ci ildə bazar dövlət balansına keçirilmiş, sonrakı illərdə hüquqi statusu dəyişdirilmiş və 2025-ci ilin iyulunda idarəçiliyi "Riko Group" MMC-yə verilmişdir.

Xüsusiyyətləri

8-ci KM Ticarət Mərkəzi Azərbaycanda, Bakı şəhərinin Nizami rayonunda, Cəmşid Naxçıvanski küçəsi, 38 ünvanında yerləşir. Bazar Bakı metropoliteninin "Neftçilər" stansiyasının yaxınlığında yerləşir. Bu, Bakının ən böyük bazarlarından biridir. Burada iynə-sapdan tutmuş, tikinti materialları, meyvə-tərəvəzə qədər müxtəlif çeşidlərdə məhsul alış-verişi həyata keçirilir. Burada həm topdan, həm də pərakəndə satış səhərin erkən saatlarından gecə saatlarına kimi, bəzi hissələrdə isə 24 saat davam edir. "Vasmoy" bazarında Bakının digər yerlərinə nisbətən qiymətlər bir qədər ucuzdur və buna görə də bazar şəhərin kasıb təbəqəsini qane edir.

2000-ci illərdə "Vasmoy bazarı"nda icra hakimiyyəti orqanının icazəsi ilə silah satışı da həyata keçirilirdi. Burada, üzərində "Ovçu malları" yazılan silah satışı mağazasında əsasən təklülə və qoşalülə silahlar satılırdı. Satılan məhsullar arasında İraq istehsalı "Tfunander", Rusiya istehsalı “MP512" 12 kalibr, ”Stocer" tir, “Komando”, Almaniya istehsalı “Moizberg”, İraq istehsalı olan “DD78" pompalı tüfəngi, ”Sut521" qoşalüləli tüfəngi də var idi. Mağazada yeni silahlarla yanaşı, işlənmiş silahlar da satılırdı.

Təhlükəsizlik və sanitariya

Ümumi olaraq, bazarın səliqəsiz və antisanitar xüsusiyyətləri diqqət çəkmişdir. Hətta bazarın ətrafında çox ucuz qiymətə heyvan ətlərinin satılmasının onun eşşək əti ola biləcəyi barədə iddiaların qaldırılmasına səbəb olmuşdur.

2014-cü ildə bazarda gigiyenik sertifikatı olmayan məktəbli formalarının satışı həyata keçirildiyi haqqında məlumat yayılmışdır. Burada satışa çıxarılan məktəbli geyimlərinin əsasən Çin istehsalı və Bakı zirzəmilərdə qeyri-qanuni yolla hazırlanan mallar olduğu müəyyən edilmişdir.

2019-cu ilin iyununda Bakı Nəqliyyat Agentliyi "8-ci kilometr" bazarının qarşısında dayanma, durma qaydaları ilə bağlı tədbirlər həyata keçirmişdir. Agentliyin mətbuat xidmətinin rəhbəri Mais Ağayev bildirmişdir ki, bir neçə gündür, görülən tədbirlər nəticəsində sıxlıq aradan qaldırılmış, yol kənarında maşın saxlayanların sayı xeyli azaldılmışdır.

31 mart 2020-ci il tarixində Azərbaycan Respublikasında ümummilli karantin elan edilmişdir. İnsanlara şəxsi evlərdə və mənzillərdə, daimi və ya müvəqqəti yaşayış yerlərində qalmaq tələb olunmuşdur. Buna baxmayaraq, "Vasmoy" bazarında karantindən sonra da insanlar toplaşmağa davam etmişdir. Alış-veriş edənlərdən əlavə, bura dilənməyə gələnlərə, nərd oynayanlara və ya bazarlığa ailəliklə çıxanlara da rast gəlinmişdir. Qeyd edilmiş başqa bir amil "Vosmoy" bazarında dezinfeksiya işlərinin aparılmaması, hətta bazardan tullantıların vaxtlı-vaxtında daşınmaması olmuşdur. Burada gecələr tullantılar boş ərazilərə atılmış, satıcılardan biri tərəfindən bazara gələnlər arasında "tibbi maska taxan yox" səviyyəsində hesab edilmişdir.

Nizami Rayon İcra Hakimiyyətində icra başçısının müavini İldırım Mehdiyev bildirmişdir ki, 2020-ci ilin avqust ayında bazarın geyim satılan hissəsi virusa görə bağlanmışdır.

Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Dövlət Yanğın Nəzarəti Xidməti tərəfindən "8-ci km Ticarət Mərkəzi"ndə 4 aprel 2022-ci il tarixində keçirilmiş planlı yoxlama zamanı yanğın təhlükəsizliyi sahəsində nöqsanlara yol verdiyinə görə ticarət mərkəzinin cavabdeh məsul şəxsi barəsində inzibati xəta haqqında protokol tərtib edilərək nöqsanların aradan qaldırılması üçün əlavə vaxt verilmişdi. Bununla belə, 14 oktyabr 2022-ci il tarixində Xidmət tərəfindən yüksək risk qrupuna aid olan sözügedən obyektdə keçirilmiş təkrar yanğın-texniki müayinə zamanı yanğın təhlükəsizliyi sahəsində çoxsaylı nöqsanların aradan qaldırılmadığı müəyyən edilmişdir. Verilmiş tələbnamənin yerinə yetirilməməsinə görə ticarət mərkəzinin sədri Rüfət Qubad oğlu Məmmədov barəsində Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 536.1-ci maddəsinə əsasən inzibati xəta haqqında növbəti protokol tərtib edilmiş, inzibati xətanın törədilməsinə kömək edən səbəbləri və şəraiti aradan qaldırmaq haqqında sahibkara təqdimat ünvanlanmış və sənəd ticarət mərkəzinin nümayəndəsinə təqdim olunmuşdur. Yanğına qarşı aşkar edilmiş qayda pozuntuları aradan qaldırılmadığı təqdirdə "Sahibkarlıq sahəsində aparılan yoxlamaların tənzimlənməsi və sahibkarların maraqlarının müdafiəsi haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulan müvafiq tədbirlərin tətbiq ediləcəyi sahibkarın nəzərinə çatdırılmışdır.