Yesemek Quarry and Sculpture Workshop

Yesemek Qazma və Heykəl Atölyesi, Türkiyənin Qaziantep vilayətində açıq hava muzeyi və arxeoloji sahəsidir. Bu sahə Hitit dövründə qazma idi və 100000 m2 sahəni əhatə edir, bu da qədim Yaxın Şərqdən məlum olan ən böyük daş işçiliyi atölyəsi edir.

Coğrafiya

Muzey Qaziantep vilayətinin İslahiye ilçəsində (rayon) Yesemek kəndinin cənubunda, 36°53′35″N 36°44′40″E koordinatlarında yerləşir. O, dağlıq ərazinin qərb yamaclarında və Tahtalı Bəndi su anbarının şərqində yerləşir. Kəndə məsafəsi təxminən 1,5 kilometr (0,93 mil), İslahiye‑yə 23 kilometr (14 mil) və Qaziantep‑ə 113 kilometr (70 mil)dir. Ziyarətçilər Qaziantep, İskəndərun və ya Antakya‑dan sahəyə avtomobillə gələ bilərlər.

Qazıntıların tarixi

Qalıqlar 1890‑cı ildə bölgənin şimalındakı Zincirli‑də Avstriya arxeoloqu Felix von Luschan tərəfindən qismən aşkar edilmişdir. 1957‑1961-ci illərdə türk arxeoloqu Bahadır Alkım qazıntılara davam edərək təxminən 200 heykəl aşkar etmişdir. Ən son işlər 1990‑cı illərdə Anadolu Sivilizasiyaları Muzeyinin direktoru İlhan Temizsoy tərəfindən aparılmış və əlavə yüz obyekt işıqlandırılmışdır. Sahə indi Qaziantep Arxeologiya Muzeyi tərəfindən idarə olunan açıq hava muzeyidir.

Sahənin tarixi

Sahə heykəl atölyəsi idi. O, Hitit imperatoru Suppiluliuma I (r.1344–1322 BC) tərəfindən yaradılmışdır. Hitit İmperatorluğunun dağılması ilə fəaliyyət ehtimal ki, dayandı, lakin atölyə IX əsr BC‑də, Yesemek Aram kralığı Sam'al‑ın bir hissəsi olduğu zaman yenidən aktivləşdi. Bu dövrün artefaktları Aram və Asur təsirlərini göstərir. VIII əsr BC‑də region Asur nəzarətinə keçdi və sahə bir daha tərk edildi. Sənətkarların sadəcə işləməyə dayandığı və ya Asur paytaxtına köçürüldüyü aydın deyil. Atölyənin ətrafı əsasən bazaltla örtülüdür və heykəllərin xammalı bazaltdır. Atölyənin ümumi sahəsi təxminən 100 000 kvadrat metr (1 100 000 kvadrat fut) təşkil edir. Aşkar edilmiş 300 əşya arasında sfenks, şir, at arabası, tanrılar və s. vardır.

Heykəllər

Saytda bir neçə əsas heykəl növü var. Əksəriyyəti qadın başlı və şir bədəni olan sfenkslər və ya şirlərdir (bəzi hallarda qanadlı). Bu sfenkslər və şirlər ehtimal ki, Hitit şəhərlərinin, sarayların və məbədlərin qapılarını bəzəmək üçün nəzərdə tutulmuşdur və Hattusa və Alaca Höyükdə tapılan qapı heykəllərinə çox bənzəyir. Bundan əlavə, sinələrində qollarını çarpazlaşdırmış dağ tanrıları qrupları, ov səhnələrinin reliefləri və bir ayı‑insan var. Bu obyektlərin xüsusi sifarişlər olduğu düşünülür. Dağ tanrıları Eflatun Pınarda yerləşən bulaq müqəddəs yerində dəstək kimi istifadə olunanlarla yaxından oxşardır. Heykəllər istehsalın bütün mərhələlərində görülə bilər. Zincirli‑də tapılmış xüsusilə diqqətəlayiq bir sfenks hazırda Gaziantep Muzeyində nümayiş olunur.

Daş işçiliyi

Mədənində böyük qırmızı bazalt blokları, mövcud çatları çəki və kəski ilə vurararaq parçalanırdı. Bu çatlara taxta kəsmə alətləri yerləşdirilir və üzərinə su tökülürdü. Su ilə dolmuş taxta şişərək, böyük parçalar ayırırdı. Bu parçalar üzərində çəki ilə fiqurların təxmini forması oyulurdu və xarici səth hamarlaşdırılırdı. Sonra incə oyma işləri aparılır və əsər parlatılırdı. Son detallar adətən emalatxanada deyil, son təyinat yerlərində tamamlanırdı. Onların mədənindən necə daşındığı aydın deyil.

Dünya Mirası Statusu

Bu yer 13 aprel 2012-ci ildə Mədəniyyət kateqoriyasında UNESCO Dünya Mirası Namizəd Siyahısına əlavə edilmişdir.