Yıldız Porcelain Factory

Yıldız Çini ve Porselen Fabrikası, İstanbul Yıldız Parkı bağında yerləşən muzey-fabrika. 1892-1894 illərində Osmanlı Sarayı çini tələblərini qarşılamaq və geriləyən çini sənətini inkişaf etdirmək məqsədilə qurulmuşdur. Türkiyənin bu sahədə istehsala davam edən ən qədim müəssisəsi olan fabriki, bu gün Türkiyə Cumhurbaşkanlığına bağlı işləyən Millî Saraylar İdaresi Başkanlığına bağlıdır.

Tarixçə

19-cu əsrdə ənənəvi Türk sənətlərindən biri olan çini sənətinin geriləməsi Osmanlı Dövlətini bu sahədə böyük ölçüdə xaricə bağlı vəziyyətə gətirmişdir. Təsis, Sultan II. Abdülhamidin göstərişi ilə 1892-1894 illərində saray və ətrafının çini ehtiyaclarının qarşılanması məqsədilə Yıldız Çini Fabrika-i Hümâyûnu adı ilə yaradılmışdır.

Fabrika, Fransız Serves və Limoges şirkətindən idxal edilən texnologiya ilə işə başlamış, bu məqsədlə Fransadan mütəxəssis personal və çini kalıpları gətirilmişdir. 1894 İstanbul zəlzələsində ciddi zərər görən fabriki bir müddət istehsala ara vermiş və İtalyan memar Raimondo D'Aronco tərəfindən təmir edilmişdir.

Fabrikada vaza, divar qabları, yazı və süfrə dəstləri, vizit kartı qabları, qapaqlı qablar, sahələr, aşure tepsiləri, şəkər qabları, çay və fincan dəstləri kimi gündəlik istifadə əşyaları da istehsal edilmişdir.

II. Abdülhamidin taxtdan endirilməsindən sonra istehsalı dayandırılan fabriki, 1911-ci ildə köhnə rəhbərlərinin səyləri ilə yenidən fəaliyyətə gətirilmişdir. Qurtuluş müharibəsi dövründə çətinlik çəkən teleqraf tellərini bir-birinə bağlamaq üçün istifadə olunan kaolin fincanların istehsalını da edən fabriki 1957-ci ildə Sümerbank-a devrilmişdir.

Qərb və Anadolu sənəti sintezinə mühüm töhfələri olan fabriki, Respublika Dövründə də istehsala davam etmiş və ənənəvi Türk çini sənətinin dünyada tanıdılmasında mühüm rol oynamışdır.

Bu gün TBMM Millî Saraylar Daire Başkanlığına bağlı olan Yıldız Porselen Fabrikası, müasir zövq və tələblərə yönəlmiş məhsulların yanında başlanğıc dövründə hazırladığı məhsulların da oxşarlarını istehsal edir.

İstehsalda estetika və incəsənət önəmli mövzulardır. Keçmişin bu günə daşınması məqsədilə keyfiyyətdən güzəşt etmədən edilən istehsal böyük ölçüdə ticarət maraqlarından uzaqdır.