Yukhari Ambaras mosque

Ambaras məscidi (Azerbaijani: Ambaras məscidi), həmçinin Mir Cəfər Ağa məscidi (Azerbaijani: Mir Cəfər Ağa məscidi) və ya Yuxarı Ambaras məscidi (Azerbaijani: Yuxarı Ambaras məscidi) adları ilə tanınır, 17-ci əsrin sünni məscidi və memarlıq abidəsidir və Ordubad şəhərində, Azərbaycan Respublikasında yerləşir.

Məscid 2 avqust 2001 tarixli Azərbaycan Kabinetinin 132 saylı qərarı ilə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələri siyahısına daxil edilmişdir. Daha sonra, 21 noyabr 2007 tarixli Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Kabinetinin 98 saylı qərarı ilə Ambaras məscidi milli əhəmiyyətli memarlıq abidəsi kimi təsnif edilmişdir. O, “Ordubad” Dövlət Tarixi və Mədəniyyət Qoruma Rezervinin ərazisində yerləşir.

Haqqında

Yuxarı Ambaras məscidi Ordubad şəhərinin Ambaras məhəlləsində yerləşir. Məscidin tikilmə tarixi dəqiq məlum deyil. 19-cu əsrdə aparılan təmir işləri zamanı məscidin tavanına qara mürəkkəblə taxta üzərində yazılmış bir yazı qoyulmuşdur.

Yazıya əsasən, 19-cu əsrdə məscidin “Ağa Mirzə Cəfər məscidi” adlandırıldığı anlaşılır. Fasadın məkan tərtibatı və memarlıq kompozisiya texnikaları məscidin 17–18-ci əsrlərdə tikildiyini göstərir. Məscidin ilkin olaraq 17-ci əsrdə Ağa Mirzə Cəfər adlı şəxs tərəfindən tikildiyi ehtimal edilir. Bu səbəbdən məscid “Ağa Mirzə Cəfər” və ya “Mir Cəfər Ağa” məscidi kimi də tanınır.

Məscid, Naxçıvan-Marağa memarlıq məktəbinə aid edilir, düzbucaqlı formaya malikdir. Onun fasadı dəmir və kərpicdən, daxili hissəsi isə daş və kərpicdən tikilib. Tavanı altı sütunla dəstəklənir. Pəncərələr və qapılar “şabaka” (körpü) ilə bəzədilib. İkinci mərtəbə qadınların ibadəti üçün nəzərdə tutulmuşdur.

Sovet işğalı dövründə

Sovet işğalı sonrası 1928-ci ildə Azərbaycanda dinə qarşı rəsmi kampaniya başladı. Həmin ilin dekabrında Azərbaycan Kommunist Partiyasının Mərkəzi Komitəsi bir çox məscidi, kilsəni və sinaqoqu mədəniyyət klublarının təhsil məqsədli idarəçiliyinə keçirdi. 1917-ci ildə Azərbaycanda 3 000 məscid olduğu halda, bu rəqəm 1927-ci ildə 1 700‑ə, 1928-ci ildə 1 369‑a və 1933-cü ildə isə yalnız 17‑yə düşdü. Yuxarı Ambaras Məscidi də bu dövrdə fəaliyyətini dayandırdı.

Müstəqillikdən sonra

Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra məscid 2 avqust 2001-ci il tarixli Azərbaycan Kabinetinin 132 saylı Qərarı ilə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələri siyahısına daxil edildi. Daha sonra 21 noyabr 2007-ci il tarixli Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Kabinetinin 98 saylı Qərarı ilə Ambaras Məscidi milli əhəmiyyətli abidə statusu qazandı.

2024-cü ildə bu ərazidə “Ordubad” Dövlət Tarixi və Mədəniyyət Qoruğu yaradıldı. Ordubad rayonunda yerləşən 299 abidədən 200‑dən çoxu — Yuxarı Ambaras Məscidi də daxil olmaqla — qoruq ərazisində yerləşir.