Ancyra

Ankyra (altgriechisch Ἄγκυρα; lateinisch Ancyra) antik qalada Galatiyada, bügünki Ankara.

Tarih

Bastapqa firiya köşesi bolıp persialıq patşa jolında bolğan, Romalıq waqıtta Romalıq Galatiya vilayetiñ basqalası bolğan. Kelt Galatılar 3‑şasır b.e.de Anatoliyağa satıp alğan. 268 b.e.den bastap Şöñiñ Şeñiñ içinde ornalastırılğan soñ, Ancyra Tektosagen galatik taypa ortalığı bolğan. 189 b.e.de Ancyra Gnaeus Manlius Vulso bastırğan, biraq bölşek bastılıqtı saqtap qalğan. Galatılar 44 b.e.de Caesar qırılğannan soñ patşa Deiotaros bastılığında birlesken, biraq 25 b.e.de Galatiya Romalıq vilayeti bolıp, Ancyra onıñ basqalası, galatik Koinon men İmparatorlıq kultınıñ ornalası bolğan.

İmparator Theodosius I. 395‑jılı ölgen soñ Romalıq İmparatorlıq bölünгенinde qalalar Şarq Romalıq (Bizans) İmparatorlığınıñ bir bölşegi bolıp, 1073‑jılına deyin solardıñ qısımında bolğan. 622‑jılı Sassanidter qalany alıp ketken, 654‑jılı birinşi arab alısuı bolğan. Bizanslılar 717‑den 775‑jılığa deıin qalany özderiniñ administrativ birligi Bukellarion-ıñ askeri basqarması retinde qoldanğan. Ankara birneshe kez arab qoşqarıları Abbasid halıfı Hārūn ar‑Raschīd (797) men al‑Muʿtasim bi‑llāh (838) alıp ketken, birneshe jıldan soñ Bizanslılar qayta alıp ketken. Bizanslılar tağdır etken dınıwı top – Paulikianer – qalany biraz alıp ketken (871), alar Abbasid qoşqarıların (931) sekildi qayta şıqtı.

Keñ äserli däwirde Ancyra episkoplıq ornalası bolğan, sonıñnan katolik titulär arxibiskoplıq Ancyra şığarılğan.

Arxeologiya

Roma men Augustus tapqırı.

Улус ауданы, қаланың тарихи ядросында, Ромалар мен Августтың ғибадатханасы (19/20 ж. м. ж.) орналасқан, оның қабырғаларында император Августтың екі тілде, грек/латын тілдерінде жазылған есеп беруі бекітілген.

Византия дәуірінде ғибадатханаға шіркеу енгізілген, оның ішінде әсіресе апсиc және крипта сақталған.

Карaкаллa термалары

Ғибадатханадан шамамен 400 м батысқа орналасқан Карaкаллa термалары, 3‑4‑шы ғасырларда салынған римдік жуыну кешені. Жуыну ғимараттарының негізі қабырғалары және гипокауст жылыту жүйесінің кірпіштері сақталған. Спорттық жаттығулар алаңы, пале́страда, Анкара аумағында табылған көптеген стела, капительдер және жазбалар орналастырылған.

Юлиан бағаны

Цитадель

VII ғасырда бүгінгі күнге дейін жақсы сақталған цитадель салынған, ол византия дәуірінде, әсіресе 859 жылы Михаил III кезінде кеңейтілген.