Beylerbeyi Palace complex

Бейлербейи сарайы айналасындағы ғимараттармен, мүсіндермен және бақшалармен бірге тұтас кешен құрайды.

Көшктер

Сарай кешенінің басқа құрылыстары — Мәрмәр көшк пен Сары көшк — II Махмуд тұсында салынған ескі сарайдың бөліктері болып табылады. Мәрмәр көшк қасбеттері үлкен мәрмәр тақталармен қапталғандықтан осылай аталған. Ол бақшадағы үлкен хауыздың артқы жағында орналасқан. Бір қабатты, ампир стилінде салынған ғимарат. Үлкен залдан және екі бөлмеден тұрады. Залында үлкен сопақша хауыз бар.

Сары көшк болса хауыздың жағасында орналасқан, жертөлесімен қоса үш қабатты тас ғимарат. Барлық қабаттарында бір-бір зал және екі-екі бөлме бар. Залында барокко үлгісіндегі баспалдағы бар, үш бөлімнен тұратын қарапайым құрылыс. Көшктің ішінде теңіз бейнеленген суреттер бар. Ғимараттың алдыңғы және артқы қасбеттерінде жарты дөңгелек доғалы үшкіл терезе топтары бар.

Ат сарайы көшкі — сұлтанның аттарын күту үшін салынған. Сарай аумағының оңтүстік бөлігінде орналасқан. Сарайдың есіктері мен терезелері ат тағасы тәрізді доғамен жасалған. Ішінде хауыз және жиырма бөлмелі ат сарайы бар. Бұл көшк жануарлар бейнеленген суреттермен және ат мүсіндерімен әшекейленген.

Бейлербейи сарайы теңізден кейін тереңдей көтерілетін террас түріндегі кең бақшаның ішінде орналасқан. Сарайдың бақшасы ағаштар мен хауыздармен қоса, барлығы Парижде жасатылған қоладан құйылған жануар мүсіндерімен әшекейленген. Бақшада 80×30 метр өлшемдегі, ішінде қайықпен серуендеуге болатын үлкен хауыз бар. Бақша теңізге параллель, жағалау бойымен созылған әшекейлі қабырғамен қоршалған. Қабырғаның үстінде сарайға теңізден кіруге мүмкіндік беру үшін екі қақпа жасалған. Оған қоса қабырғаның екі жағында да теңіз көшктері орналасқан. Бұл көшктер алтыбұрышты құрылымда болып, шатырлары шатыр (шетыр) түрінде жасалған. Екі көшкте де бір бөлме мен бір дәретхана бар.

Музыка-и Хумаюн, Паша дайресі және Харем ағалары дайресі

1877–1878 жылдары өткен 93-жылдық соғыс (Осман-орыс соғысы) кезінде Кавказдан көшіп келген босқындарды орналастыру үшін пайдаланылған Музыка-и Хумаюн, Паша дайресі және Харем ағалары дайресі ғимараттары кейінірек соғыста жараланғандарды тасымалдау мақсатында босатылып, Хилал-и Ахмер қоғамының (Қызыл Жарты Ай) пайдалануына берілген госпитальге айналдырылды. Бұл ғимараттарға 1890 жылы Кулели казармасындағы госпиталь мен Тыпбие идадиси (медициналық мектеп) көшірілді. 1906 жылы Мектеб-и Сұлтани (Сұлтандық мектеп) осында қызметін жалғастыра бастады. Мектеб-и Сұлтани өзінің бұрынғы орнына қайта көшкеннен кейін госпиталь 1909 жылғы 15 наурыздан бастап қайта жұмыс істей бастады. Бірінші дүниежүзілік соғыста жараланғандарға пана болды. Госпиталь 1919 жылы жабылғаннан кейін ғимарат Резерв офицерлер мектебі мен Санитариялық транзит қоймасы ретінде пайдаланылды. Кейінгі кезеңде кешенді реставрациядан өтіп, Теңіз кіші офицерлер мектебіне айналдырылды. Кейін ол ішінара өртеніп, ақыр соңында бұзылды.