Beypazarı Living Museum

Яшаян мұражайы (Тірі мұражай) — Анкараның Бейпазары ауданында 2007 жылы азаматтық бастама негізінде құрылған этнография мұражайы.

Ол 19 ғасырдың соңында салынған Аббасзаде үйінде орналасқан. Мұражайды мәдениеттанушы Сема Демир құрған; ашылу салтанаты 2007 жылдың 23 сәуірінде өткен.

Анадолы мәдениетін іс жүзінде сақтап, келер ұрпаққа жеткізу мақсатында құрылған мұражайда тарихи бұйымдар мен өңірге тән ұлттық киімдер қойылған. Мұражай әдеттегіден өзгеше көрсету әдістерін қолданады, олар қонақтарды жай ғана бақылаушы болудан шығарып, көрмеленген мәдениетті өз бастарынан кешіруге мүмкіндік береді. Бұл — Түркиядағы бірінші интерактивті мәдениет мұражайы.

Тарихы

Бейпазары Тірі мұражай жобасын ғалым Зехра Сема Демир әлі студент кезінде әзірлеген. 2006 жылы Бейпазары муниципалитеті жобаны жүзеге асыруға келіскеннен кейін, Зехра Сема Демир муниципалитетке тиесілі тарихи ескерткіш — Аббасзаде үйін жалға алып, мұражайдың негізін қалаушы әрі басшысы болу міндетін өз мойнына алды. Мұражай 2007 жылдың 23 сәуірінде ашылды.

Мекеме 2012 жылы Бейпазарыдағы тасталған Рүстем Паша моншасын қалпына келтіріп, оны мұражайға айналдырды. Моншаны мәдени тақырыпқа арналған Түрік моншасы мұражайына айналдыру Тірі мұражайдың әлеуметтік жауапкершілік жобасы ретінде, көбіне оның қаржылық мүмкіндіктері, тәжірибесі мен білімі негізінде жүзеге асырылды.

Көрсету тәсілдері

Мұражайда қонақтардың жай бақылаушы болудан шығып, көрмеленген мәдениетті өз бастарынан кешіруі үшін сахналау, қайта жаңғырту және драма секілді көрсету әдістері қолданылады. Мұражайдың экспозициясында витрина немесе ақпараттық тақта сияқты бағыттаушы құралдар жоқ; қонақтарға әңгімешілер ілесіп жүреді. Әңгімешілер қонақтармен тікелей қарым-қатынас орнатып, осы кезде мақал-мәтел, өлең-жыр және ертегі сияқты ауызша мәдениет үлгілерін жеткізеді.

Мұражай ғимаратының әр бөлмесінде түрлі іс-шаралар өткізіледі. Асүйде түрік тағам мәдениетіне тән құрал-саймандар қойылып, костюм киген гидтер қонақтарға тамақ мәдениетімен байланысты мақал-мәтелдер мен әңгімелерді айтып береді. Липа ағашынан басу шеберханасында қонақтар баспа қалыптарын пайдаланып әмиян, бетбелгі және сөмке сияқты бұйымдар дайындайды. Бұрын қойма ретінде пайдаланылған бөлмеде қонақтарға қорғасын құю рәсімі туралы айтылып, көз тию үшін қорғасын құйылады.

Бірінші қабатта келіншек бөлмесі орналасқан. Әңгімешілер бұл бөлмеде жасау жаю, жүк салғыш, төсек-орын және шомылу бөлмесі туралы мәлімет беріп, ертегілер айтады. Ойын бөлмесінде Хадживат пен Карагөз қуыршақ театры көрсетіледі; көрсетілім бөлмесінде қонақтар дәстүрлі ұлттық киім киеді.

Мұражайдың «гушгана» деп аталатын шатыр қабатында дәстүрлі тоқыма станогы орналасқан. Бұл бөлімде Бейпазарының тоқыма бұйымдары, моншаға арналған пешкир және жібек шәлі үлгілері көрмеленіп, сатылады.