Bölcső-hegyi Cave

Bölcső-hegyi-barlang (Бёльчё-хеди үңгірі) — Дунай–Ипой Ұлттық паркінде, Помазда орналасқан үңгірлердің бірі. Ол — Мажарстанда вулкандық тау жынысында пайда болған ең терең үңгір. Туристік нұсқаулықтарда да көрсетілген.

Сипаттама

Помаз ауылының сыртқы аумағында, Бёльчё-хеди тауының оңтүстік алдыңғы шыңында, теңіз деңгейінен 545 м биіктікте оның кіреберісі орналасқан. Кіреберісі ені шамамен 0,5 м, воронка тәрізді ойылған, дұрыс емес пішінді саңылау. Лайош бұлағынан қызыл шаршы белгісін бойлай оңтүстікке қарай жүру керек, осы жолмен шамамен 900 м жүру керек, жол солтүстік-батысқа қарай бұрыла бастағанша. Осы жерден белгісіз, бірақ жиі жүрілетін, жақсы күтілген, солтүстікке қарай бағытталған жолға бұрылып, шамамен 300 м жоғары қарай, бірінші көлденең алаңға дейін жүру керек. Осы жерде шамамен 20–30 м аймақта іздеп, үңгірдің кіреберісін табуға болады. Кіреберісі туристік карталарда шұңқыр белгісімен көрсетілген.

1996 жылы үңгір әдебиетте алғаш рет Bölcső-hegyi-barlang деген атпен аталды. Үңгір әдебиетте сондай-ақ Bölcső-hegyi-aknabarlang (Эстерхаш, 1989), Bölcsőhegyi aknabarlang (Берталан, 1958), Bölcső-hegyi-zsomboly (Берталан, Шёнвиски, 1976), Bölcső-hegyi zsomboly (Берталан, 1976), Kolevkai-barlang (Берталан, Шёнвиски, 1976), Kolevkai-sziklaüreg (Кордош, 1984), Kolevkai sziklaüreg (Берталан, 1976), Kolevki sziklaüreg (Берталан, 1958), Lom-hegyi-barlang (Эстерхаш, Сабо, Силваи, Тинн, 1996), Lom-hegyi-zsomboly (Мезеи, 1967), Lomhegyi-zsomboly (Кордош, 1984) және Lomhegyi zsomboly (Берталан, 1958) атауларымен де кездеседі.

Зерттеу тарихы

«Turistaság és Alpinizmus» журналының 1929 жылғы 1 тамыздағы санында Дьопар туристік қоғамының үңгір зерттеушілерін жақында ашылған бёльчё-хеди (колевка) үңгірін зерттеу кезінде тамаша міндеттер күтіп тұрғаны жазылған. «Ujság» газетінің 1929 жылғы 7 желтоқсандағы санынан Дьопар туристік қоғамының саяхат ұйымдастырғаны, бұл Сентендре мен Помаз арасындағы саяхат Колевкай үңгірін де қамтығаны белгілі болады. «Turisták Lapja» журналының 1937 жылғы жинағында аталған үңгірлерден басқа Пилиш тауларында тағы бірнеше кішірек қуыс, мысалы, Дьопар туристік қоғамының мүшелері ашқысы келетін Колевкадағы қуыс та бар екені айтылады. 1956 жылғы «Karszt- és Barlangkutatási Tájékoztató» басылымында Тамақ өнеркәсібі министрлігінің Кинижи спорт клубының үңгір зерттеу тобының жұмыс аймақтарының бірі Бёльчё-хеди зшомболилары (шыңырауы) болғаны жазылған.

1958 жылғы «Karszt- és Barlangkutatási Tájékoztató» басылымында Kolevki sziklaüreg (Bölcsőhegyi aknabarlang, Lomhegyi zsomboly) ұзындығы шамамен 15 м, тереңдігі шамамен 6–8 м жартас қуысы туралы айтылады. Үңгір Бёльчё-хеди тауының табанында, Ковач Балаж орманында, андезит туфында пайда болған. Сипаттама Альберт Бела 1944 жылғы хабарлауы негізінде жазылған. Кейінірек оны Ланг Габор зерттеді. 1967 жылы шыққан «Pilis útikalauz» бойынша Шагвари туристік үйінің үстінде көтерілетін Бёльчё-хеди тауынан батысқа қарай, Лом-хеди тауының жотасындағы бұталар қалыңында Lom-hegyi-zsomboly-дың воронка тәрізді ойылған саңылауы орналасқан. Андезит туфында пайда болған, тереңдігі 6–8 м қуыс.

1968–1971 жылдардағы «Karszt- és Barlangkutatás» басылымында Пилиш тауларында, Бёльчё-хеди тауының ірі түйіршікті андезит туфында, солтүстік-шығыс–оңтүстік-батыс бағытты жарық бойымен қуыс орналасқаны айтылады. Kolevka-rock-cavity ұзындығы 20 м және мұржа тәрізді. 1974 жылы шыққан «Pilis útikalauz» кітабында, Пилиш және Вишеград тауларының үңгірлер тізімінде (19–20 бет), Пилиш пен Вишеград тауларының үңгірлері арасында Lom-hegyi-zsomboly бар делінген. Вишеград тауларының үңгірлерін сипаттайтын бөлімдегі Lom-hegyi-zsomboly сипаттамасы 1967 жылы шыққан нұсқаулықтың Bölcső-hegyi-barlang-ты сипаттайтын бөлігімен сәйкес келеді. Берталан Кароли мен Шёнвиски Ласло құрастырған, 1976 жылы жарық көрген «Magyar barlangtani bibliográfia» (Мажар спелеология библиографиясы) атты еңбектің үңгір атаулары көрсеткішінде Пилиш тауларындағы үңгір Bölcső-hegyi- (Kolevkai) -zsomboly атымен, Kolevkai-barlang және Bölcső-hegyi-zsomboly баламалы атауларымен көрсетілген. Көрсеткіште үңгірге қатысты 1 әдеби дереккөз аталған.

1976 жылы аяқталған және Берталан Кароли жазған қолжазбада Вишеград тауларында және Пилиш тауларында, Помазда Bölcső-hegyi zsomboly орналасқаны, оның басқа атаулары Lomhegyi zsomboly және Kolevkai sziklaüreg екені жазылған. Бёльчё-хеди тауының оңтүстік алдыңғы шыңында, 534-нүктелі ершіктен оңтүстікке қарай, туристік жолдың шығыс жағында, жолдан 10 м жерде, теңіз деңгейінен 545 м биіктікте оның кіреберісі бар. Кіреберісі ені шамамен 0,5 м, воронка тәрізді ойылған, дұрыс емес пішінді саңылау. Үңгірдің ұзындығы шамамен 15 м, тереңдігі 8 м. Тектоникалық жарық үңгірі жарылу сызығы бойымен пайда болған. Қолжазбаның қуысты сипаттайтын бөлігі 2 әдеби дереккөз негізінде жазылған. 1984 жылы шыққан «Мажарстан үңгірлері» кітабының жалпыұлттық үңгірлер тізімінде үңгір Bölcső-hegyi-zsomboly атымен, Lomhegyi-zsomboly және Kolevkai-sziklaüreg баламалы атауларымен, Сентендре–Вишеград тауларының үңгірлері арасында көрсетілген. Тізімге қоса Дуназуг тауларының үңгірлерінің географиялық орналасуын көрсететін 1:500 000 масштабты картада үңгірдің орны көрсетілген.