Boyacı Hasan Ağa Mosque

Бояджы Хасан Ага мешіті (Хызыр мешіті) — Токаттың Зиле ауданының орталығында орналасқан тарихи мешіт.

Оңтүстік қабырғасына жалғас медресемен бір тұтас болып тұрған мешітті медресенің кіреберіс есігінің үстіндегі салыну жазуына сәйкес 1497 жылы II Баязид тұсында Әли ибн Сұлтан Ходжа салдырған. 1640 жылы Бояджы Хасан Ага деген адам оны негізді жөндеуден өткізген, содан бері ол «Бояджы Хасан Ага мешіті» деп аталады. Соңғы қауым орны мен мұнарасы бүгінге түпнұсқа күйінде жетпеген.

Сәулет ерекшеліктері

Ол бір күмбезді, бір мұнаралы құрылыс. Қиыршық тас пен кірпіш материалымен салынған. Кіреберісі солтүстік беткейінің ортасына ашылған дөңгелек садақты есіктен тұрады. Ғибадат аймағының үстіңгі бөлігін сегізбұрышты барабанды күмбез жабады. Солтүстік беткейіне кейін черепица көлеңкелі, бетон материалды соңғы қауым орны қосылған.

Беткейден сәл сыртқа шығып тұрған михраб нишасы бес бөлікті болып жасалған. Михрабтың батысындағы ағаш минбар мен оңтүстік-шығыс бұрышындағы уағыз мінбері түпнұсқа емес, ерекше сипаттарға ие емес.

Мешіттің солтүстік-шығысында негізгі қабырғаға жалғас, қашалған тас пен арасына салынған кірпіш жіктерімен жасалған төртбұрышты қалып үстінде, кірпіш материалынан салынған цилиндр пішінді мұнара бар. Бір шәрбетті мұнара қорғасынмен қапталған конус пішінді төбемен және оның үстіндегі «алем» бейнесімен аяқталады.

Күмбездің дәл ортасына орналастырылған ағаш медальон ғимараттың ең маңызды әшекей элементі болып табылады. Медальонда ең сыртқы жиекте аяттар, ортаңғы және ішкі жиекте гүл мен ваза ішіндегі гүл өрнектері бар. Қалам жұмысымен жасалған бұл медальон ғимарат салынғаннан кейінгі кезеңде қосылды деп есептеледі.

Осы мешітте 40 таң намазын оқыған адам Хызырды көреді деген сенімге байланысты, ол халық арасында «Хызыр мешіті» деп аталады.