Çankırı Museum

Шанкыры мұражайы — Түркияның Шанкыры облысында орналасқан мұражай.

1972 жылғы 9 маусымда Халық үйі ғимаратының төменгі қабатында аймақтан жиналған 116 жәдігерді көрсетумен қызмет көрсете бастады.

Мұражай 2017 жылдан бері II Абдулхамид дәуіріндегі құрылыстардың бірі болған және шамамен 90 жыл үкімет ғимараты ретінде қызмет еткен ғимаратта орналасқан.

3000 шаршы метр жабық және 600 шаршы метр ашық көрме аумағы бар мұражайда Археология, Этнография және Палеонтология залдарында жәдігерлер мен олжалар келушілердің назарына ұсынылады.

Тарихы

Мұражай 1972 жылы аймақтағы 116 жәдігерді көрсетумен қызмет көрсете бастады. 1976 жылға дейін осы ғимаратта жұмысын жалғастырған мұражай Халық үйі ғимараты бұзылып, орнына 100 жылдық мәдениет орталығы салынуына байланысты уақытша Шанкыры лицейіне көшірілді. 1981 жылғы 23 тамызда 100 жылдық мәдениет орталығына көшіп, сол жылы осы ғимаратта қызмет көрсете бастады. Көбейген жәдігерлерді сақтау және көрсету мақсатында 2017 жылы Шанкырының бұрынғы үкімет ғимаратына көшірілді.

Мұражай ғимараты

Кеш Осман кезеңінің құрылыстарынан болған және 1905 жылы салынған Үкімет ғимараты 1985 жылға дейін әкімшілік, осы жылдан бастап 2012 жылға дейін сот ғимараты ретінде қызмет етті. 2017 жылдан бері Шанкыры мұражайына орын болып келеді.

Жертөле қабатының үстінде жаһаннұма бөлімімен бірге үш қабатты. Қабаттар софаға ашылатын бөлмелерден тұрады. Жертөле қабаты тас қабырғалы, басқа қабаттар кірпіш толтырмалы бағдади техникасымен жасалған. Аталған ғимарат солтүстік қасбетте жоғарғы қабат шығыңқысын көтеріп тұрған төрт ағаш бағанмен айшықталған монументалды кіре беріс ойығымен назар аудартады.

Археология

Мұражайдың жер үсті қабатындағы Археология бөлімінде Қалколит және Қола дәуірлерін, сондай-ақ Хетт, Эллинизм, Рим және Шығыс Рим кезеңдерін қамтитын жәдігерлер хронологиялық тәртіппен жәдігер топтарына қарай бөлек залдарда көрсетілген. Сонымен қатар Шығыс Рим кезеңі мен 18–19 ғасырларға жатқызылатын христиандыққа қатысты литургиялық жәдігерлер де осы бөлімде көрсетіледі.

Жәдігерлер «Қалколит және Қола дәуірлері», «Хетт өркениеті», «Эллинизм кезеңі», «Рим кезеңі», «Шығыс Рим кезеңі» және «Тиындар» тақырыптары бойынша әртүрлі секцияларда көрсетілгенімен, орта аймақ Археология әдебиетіндегі ең танымал жәдігерлердің бірі — Инандық ыдысының көшірмесі мен бұл жәдігер табылған Инандық қорғанындағы қазба жұмыстарына қатысты макетке арналған. Сонымен қатар осы бөлімде көрсетілген шыны бұйымдар тобы өз саласында Түркиядағы санаулы мұражай жинақтарының қатарына кіреді.

Тиындар жинағы архаикалық кезеңнен бастап хронологиялық тәртіппен Анадолы мен оның төңірегіне тән Классикалық, Эллинистік, Рим және Шығыс Рим тиындарын, сондай-ақ Омейяд кезеңіндегі алғашқы ислам тиындарынан бастап түрік-ислам мемлекеттерінің тиындарын қамтиды.

Этнография

Халықтың өмір салты мен өңірдің әлеуметтік-мәдени ерекшеліктерін көрсететін этнографиялық жәдігерлер мұражайдың 1-қабатында таныстырылған. Шанкыры мен оның төңірегінің жақын тарихына жарық түсіретін Осман және Ерте Республика кезеңіне тән өнеркәсіпке дейінгі қол еңбегімен жасалған этнографиялық бұйымдар «Дәстүрлі асүй және асүй бұйымдары», «Түрік-ислам жәдігерлері», «Тоқымашылық», «Дәстүрлі киім-кешек», «Ярән мәдениеті», «Мевлеуілік», «Қарулар», «Медицина-емдеу», «Жарықтандыру», «Салмақ өлшеу құралдары» және «Тәуелсіздік жолы» тақырыптарымен жиналған әртүрлі тақырыптар бойынша осы бөлімде көрсетілген.

Табиғат тарихы

Сапалы олжалар беруі және фаунасының алуан түрлілігі жағынан Түркияда да, әлемдік палеонтология саласында да маңызды орын алған жерлерінің бірі — Шоракьерлер аймағынан алынған қазбалар тіршілік тарихын, көші-қон жолдарын және фаунаның алуан түрлілігін ескере отырып, өңірдің палеогеографиясын анықтауға үлкен үлес қосады.

Табылған олжалар Bovidae (Мүйізділер), Giraffidae (Жирафтар), Suidae (Шошқалар), Rhinocerotidae (Мүйізтұмсықтар), Equidae (Жылқылар), Proboscidea (Хоботтылар), Carnivora (Жыртқыштар), Примат отряды (Құйрықсыз маймылдар), Rodentia (Кеміргіштер) және Gastropod (Ұлулар) тұқымдастарына жатады.

Көрмеде тұрған Қылыш тісті жолбарыс қазбасы (Carnivora) Анадолыға тән түр ретінде Түркиядағы жалғыз үлгі болып табылады. Жүргізілген зерттеулер нәтижесінде табылған үш мыңнан астам қазба олжа қорғауға алынып, Табиғат тарихы көрме залында көрсетілген.

Жәдігерлер

Мұражайда Ерте Қола дәуірі (б.з.д. 3000–2500), Хетт дәуірі (б.з.д. 2000–1200), Фригия (б.з.д. I мыңжылдықтың бірінші жартысы), Эллинизм, Рим, Византия, Селжұқ және Осман кезеңдеріне жататын жәдігерлер көрсетілген.

Мұражайда әртүрлі кезеңдерге жататын 19.939 жәдігер бар. Бұл жәдігерлердің 2.485-і археологиялық, 1.283-і этнографиялық және 16.171-і тиын.