Choijin Lama Temple

Чойжин лама храмы (Моңғолша: Чойжин ламын сүм; Манчжур Қытай императоры Гуангсю (1871 – 1908) берген ресми атауы: Моңғолша: Өршөөлийг хөгжүүлэгч сүм, ᠥᠷᠥᠰᠢᠶᠡᠯ ᠢ

ᠬᠥᠭᠵᠢᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢᠰᠦᠮ᠎ᠡ; Манчжурша: ᡤᠣᠰᡳᠨ ᠪᡝᠶᡝᠠᡩᠠᠪᡡᡥᡝᠵᡠᡴᡨᡝᡥᡝᠨ Gosimbin Jadenblh juktenen, Тибетше: བརྩེ་འཕེལ་གླིང་།།, ZWPY: Brtse'phel gling, ағылшынша: Compassion Perfection Temple, қытайша: 興仁寺) — Сүхбаатар дүүрегі, Улаанбаатар, Моңғолиядағы буддистік монастыр.

Кешен бастапқыда сегізінші Богд Жетсун Дампа Ханның ағасы Чойжин лама Лувсанхайдав, сол кезде мемлекеттік оракул және «Бағалы даналық пен таза адалдық» Хутугту болған, алты ғибадатханадан тұрады. Кешен 1904 жылы басталып, 1908 жылы аяқталған, ол мемлекеттік оракул лама Лубсанхайдуб /Лосанг Кедруп/ — сегізінші Богд Ханның ағасына құрмет ретінде салынған. Чойжин лама мұражайы бастапқыда бір негізгі және бес қосалқы ғибадатханадан тұратын буддистік кешен болған. Ол 1937 жылға дейін қызмет етіп, коммунистік репрессияның ең жоғары кезеңінде буддизм мен басқа да діни дәстүрлерге қарсы жабылған. 1938 жылы кешен даналық адамдардың шеберлікпен жасаған күш-жігері арқасында мұражай ретінде қайта құрылды. Осылайша ол коммунизм кезінде сақталған.

Негізгі ғибадатханада 18-ғасырға тиесілі алтынмен қапталған Будда Сакйамуни мүсіні, Будда оң жағында Чойжин лама Лувсанхайдав мүсіні, сол жағында Балдыан Чоепелдің эмальдендірілген өлі денесі орналасқан. Сонымен қатар, ғибадатханада діни аспаптар, танка суреттері, жібек кестелер, ағаштан жасалған оюлар, мүсіндер және чам биі маскаларының ең үлкен жинағы бар.

Ғибадатхананың қосымша бөлімінде «Занханг» деп аталатын тағы бір ғибадатхана және Чойжин лама Лувсанхайдав оракул транс рәсімдерін өткізген орталық алаң орналасқан.

Зуу храмы, Будда Шакьямуниге арналып, Будданың өткен, қазіргі және болашақ кезеңдеріндегі қағаз-маше мүсіндерін қамтиды. Будданың 16 архат шәкірттері храмның қабырғаларында көрініп, есіктің екі жағындағы үңгірлерде отыратын төрт махарадж қорғаушыларымен бірге көрсетілген.

Йидәм храмы Чойжин лама Лувсанхайдавтың дұға орны ретінде пайдаланылған, сондықтан халыққа жабық болған. Қазір ол көрікті жер ретінде халыққа ашық. Ортасында 84 үнді йогының, немесе Махасиддханың бірінің алтынданған қола мүсіні орналасқан. Сондай-ақ, танрикалық құдайлар Калачакра, Махамая, Ваджрадхара және олардың шакти немесе серіктері медитация позаларында бейнеленген, бұл күш пен мықтылықты білдіреді.

Төртінші храм, амугуланг немесе бейбітшілік храмы, бірінші монғолдық реинкарнациясы Богджа Жевзундамба, Ундур Гэгээн Занабазарға (1635–1724) арналып тұр.

Музей

Музей буддизм артефакттарының бай мұрасын сақтайды. Монголияда монастырлар салынған кезде, шамамен 700-ден астам монастырь құрылды, бірақ олардың арасында Чойжин лама храмы ерекше ерекшеліктері мен тарихы бар. Бұл 19-шы ғасырдың соңғы және 20-шы ғасырдың басындағы монғолдардың қолөнері, көркемөнері және мүсіндеу тарихының асыл мұрасы. Орталық Улаанбаатарда, Сүхбаатар мәйдандын тік оңтүстігінде орналасқан музей жыл бойы (қыс айларында жұмыс уақыты қысқартылған) ашық. Тарихи жинақтың шамамен шексіздігі толықтай түсіндірілмеген, бірақ әр храмда қосымша материал бере алатын қызметшілер бар. Музей өзі және оның экспонаттары коммунистік репрессиядан кейін Монголияда буддизмнің қайта тірілуін көрсетеді, әсіресе буддизм шам билері және оның қазіргі жаңғыруы туралы қызықты көрме бар.