Csatárka Cave

Csatárka-barlang Будапештің II ауданында, Дунай–Ипой ұлттық паркінің аумағында орналасқан. Ferenc-hegy-дегі Balogh Ádám-szikla етегінде ашылатын қорғалатын үңгір доломитте түзілген.

Сипаттамасы

Негізгі доломитте орналасқан үңгірдің көп бөлігі жасанды тегі бар. Дерлік көлденең үңгірдің ұзындығы 50 м.

Үңгір әдебиетте алғаш рет 1976 жылы Csatárka-barlang деп аталды. Үңгір әдебиетте Balogh Ádám utcai-barlang (Leél-Őssy 1995), Balogh-barlang (Leél-Őssy 1957), Balogh szikla-barlangja (Kordos 1984), Balogh-szikla mesterséges ürege (Bertalan 1976), Balog uti-barlang (Kraus 1984), Vadkerti-sziklaüreg (Leél-Őssy 1995) және Vadkerti sziklaüreg (Bertalan 1976) атауларымен де кездеседі.

Зерттеу тарихы

1957 жылғы Földrajzi Értesítő-де Буда тауларының жасанды тегі бар маңызды қуыстарының бірі — ferenc-hegyi Balogh-barlang екені айтылған. 1958 жылы жарық көрген Budapest természeti képe басылымында Leél-Őssy Sándor-дың айтуынша, Буда тауларының жасанды тегі бар үңгірлеріне, мысалы, Balogh-szikla үңгірі (II аудан) жататыны оқылады. 1959 жылы жарық көрген Budapest természeti földrajza кітабында Ferenc-hegy-дегі Balogh-barlang — жасанды қуыс екені туралы сөз болады. 1964 жылы шыққан Geológiai kirándulások Budapest környékén кітабында Буда тауларының жасанды үңгірлері мен қуыстарына Balogh-szikla үңгірі жататыны туралы сөз болады. 1966 жылы жарық көрген Budai-hegység útikalauz-да Balogh Ádám utca бойымен түскенде, сол жағында үйлер жоқ жерде, №18 үйге қарама-қарсы, қызықты түсті шағын жартасты шың көтерілетіні, оның бүйірінде бірнеше қуыс бар екені жазылған.

1973 жылы жарық көрген Budapest lexikon-да үңгір жеке мақалада сипатталған. Басылымда Balogh-barlang Ferenc-hegy-де орналасқаны айтылған. Жасанды тегі бар шағын қуыс. Bertalan Károly жазып, 1976 жылы аяқтаған қолжазбаға сәйкес, Буда таулары, Будапештің II ауданында Csatárka-barlang, басқаша Balogh-szikla mesterséges ürege және Vadkerti sziklaüreg орналасқан. Csatárka-ның 274-нүктесінің астында (Vérhalom), Vadkert-те, Balogh Ádám utca 20 үйдің қақпасына қарама-қарсы орналасқан. Жасанды қуыстың ұзындығы 30–40 м, биіктігі 2–3 м. Қолжазбаның үңгірге қатысты бөлігі 4 әдеби еңбек негізінде жазылған.

1983 жылғы MKBT Есебінде Balogh Ádám úti табиғат қорғау аумағының (Kis-szikla) үгілген доломитінде шамамен 10–20 м ұзындықтағы қуыс жүйесі ойылғаны, ол доломит ұнтағын өндіру кезінде пайда болғаны оқылады. 1984 жылғы MKBT Есебінде Kraus Sándor 1984 жылы 4762 үңгір кадастрлық аумағындағы Balog uti-barlang-тың (Csatárka-barlang) картасын жасағаны және үңгір жыныс блогының тектоникасын зерттегені айтылған.

1984 жылы шыққан Magyarország barlangjai кітабының елдік үңгірлер тізімінде Буда тауларындағы үңгір Csatárka-barlang деген атпен, Vadkerti sziklaüreg және Balogh szikla-barlangja атау нұсқаларымен енгізілген. Тізімге қатысты Дунайға жақын таулар (Dunazug-hegység) үңгірлерінің географиялық орналасуын көрсететін 1:500 000 масштабты картада үңгірдің географиялық орналасуы көрінеді. 1981–1995 жылғы Karszt- és Barlangkutatás-та ferenc-hegyi сілемге үлкен үңгірлерден Ferenc-hegyi-barlang және Szemlő-hegyi-barlang жататыны, ал кішілерін Zsindely utca үңгірлері және шағын үңгір қуыстары (мысалы, Balogh-sziklák) білдіретіні жазылған. Басылымда ferenc-hegyi аймақтың зерттелген үңгір қуыстарының жағдайы көрсетілген жабылмаған геологиялық картасы көрінеді. Картада Balogh-sziklák қуыстарының географиялық орналасуы байқалады.

1995 жылғы Földtani Közlöny-де табиғат қорғау аумағындағы, негізгі доломиттен тұратын Balogh Ádám-szikla-да орналасқан Balogh Ádám utcai-barlang-тың (Csatárka-barlang, Vadkerti-sziklaüreg) баяғыдан белгілі екені туралы сөз болады. Ең болмағанда ішінара жасанды қуыс. Дерлік көлденең үңгірдің ұзындығы 25 м. Морфологиялық белгілеріне байланысты, ықтимал, көбіне жасанды тегі бар. Зерттеуге Rózsadomb пен оның маңындағы үңгірлердің жоспар-сызбасы қоса берілген, онда Balogh Ádám utcai-barlang-тың географиялық орналасуы байқалады. 2000 жылғы Népszabadság-та Balogh Ádám-szikla-ның төменгі бөлігіндегі бірнеше еріту шар тәрізді қуыс бұрынғы термалды әрекеттен хабар беретіні айтылған. Журналда жартас көрінетін ақ-қара фотосурет жарияланған.

2005 жылғы 26 наурызда Kovács Ádám мен Kovács Jenő үңгірді өлшеді, содан кейін Kovács Richárd өлшемді пайдаланып үңгірдің жоспар картасы мен көлденең қима картасын жасады. Өлшем бойынша үңгірдің ұзындығы 50 м, тереңдігі 3 м және биіктігі 2 м. 2008 жылғы Heti Válasz-да Balogh Ádám-szikla-ның түнеу орны ретінде пайдаланылатын үңгірлерін жылдар бойы тазалай алмай келе жатқаны айтылған. Журналда Csatárka-barlang кіреберісі көрінетін түрлі-түсті фотосурет жарияланған. Groma Klára-ның 2011 жылғы қолжазбасына сәйкес, Будапештің II ауданындағы 12456/33 топографиялық нөмірлі аумақта орналасқан және 4762-18 кадастр нөмірлі Csatárka-barlang-тың ұзындығы 50 м, тік ауқымы 5 м, тереңдігі 3 м және биіктігі 2 м.