Donukltaş

Донукташ (сөзбе-сөз «Бозғылт тас») — оңтүстік Түркиядағы Мерсин провинциясының Тарсус ауданындағы рим ғибадатханасы.

Орналасуы

Донукташ Тарсустың қалалық аумағында орналасқан. Ол Тарсустың басқа тарихи орындарынан шығысқа және Түркияның D.400 мемлекеттік тас жолынан солтүстікке қарай орналасқан. Мерсинге дейінгі қашықтығы шамамен 29 шақырым (18 миль).

Зерттелу тарихы

Донукташ туралы алғашқы жазбаша құжат 1545 жылға жатады. Константинопольдің Байлосы болған венециандық Барбаро әулетінің өкілінің айтуынша, Донукташ сарай болған. Бірақ XIX ғасырдағы кейінгі деректер бойынша, ол — кесене. Француз тарихшысы Виктор Ланглуа (1829-1869) өзінің «Voyage Dans la Cilicie et Dans la Montagnes du Taurus 1852-1853» кітабында Донукташты соңғы ассирия патшасы Сарданапалдың (б.з.д. 612-605) кесенесі ретінде сипаттады. Неміс археологы Роберт Колдевей (1855-1925) бұл тұжырымды қолдады. Британдық шығыстанушы Уильям Буркхардт Баркер (1810?-1856) болса, Донукташтың басқа патшаның кесенесі деп есептеді. Алайда, 1982-1992 жылдар аралығында түрік археологы Незахат Байдур жүргізген жүйелі зерттеу барысында Донукташ Жаңа Ассирия империясынан (б.з.д. 911-609) әлдеқайда кейінірек, Рим империясы дәуірінде, II ғасырда салынған ғибадатхана ретінде анықталды. Бастапқыда ол ежелгі хетт құдайы Сандонның ғибадатханасы болды. Кейінірек Сандон рим құдайы Юпитермен теңестіріліп, ғибадатхана Юпитер ғибадатханасына айналды. Зерттеу 2007 жылдан кейін неміс археологы Винфрид Хельдтің жетекшілігімен жалғасты.

Ғимарат

Ғимарат шатыры жоқ алып құрылыс. Оның пішіні тіктөртбұрышты, солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай бағытталған. Ұзындығы 98 метр (322 фут), ені 43 метр (141 фут). Оны қалыңдығы 6,5 метр (21 фут) қабырғалар қоршап тұр. Қабырғалардың биіктігі шамамен 8 метр (26 фут). Құрылыс материалы — рим цементі. Қазіргі уақытта қабырға жалаңаш болғанымен, бастапқыда ол мәрмәрмен қапталған болатын.