Eshon Temirxon Toʻra Jome Mosque

Eshon Temirxon Toʻra jome masjidi – Oʻzbekiston Respublikası Musulmanlar idarası tasarrufındakı jomeʼ masjid bolıp, Samarqand viloyatı İştixon tumanı Orlot qışlağında joylaşıp turadı. Bul masjid Vazirler meclisinin tasarrufında sanalıp, Musulmanlar idarası hám Samarqand viloyatı adliya başqarması tarafınan tızımğa alındı.

Atları

Masjid köp sayda derekde „Muhojirlar jomeʼ masjidi“ atımen de atalatın. Baʼzi dereklerde „Orlot jome masjidi“ taʼrifı da tabıladı.

Tarıhı

Eshon Temirxon Toʻra masjidi 1993‑jıllarda xalq şasarı jolımen qurıldı. Bul masjid qazirgi künde iştegi masjidlerden biri sanaladı. 2019‑jıl 17‑oktyabrde viloyat bas imam‑hatibi Zayniddin Eshonqulov masjid üşin qurıladı jaña taharatxananıñ birinşi taşların qoydı. 2021‑jıl 11‑aprelde masjid qaytadan bastırıldı, jaña taʼmirlangan bina paydalanıwğa tapsırıldı. Masjid aşılwında viloyat hokimi Erkinjon Turdimov, Oʻzbekiston musulmanları idarası raisi, mufti Usmonxon Alimov pen birge diniy idaralar işbastarısı Rustam xoji Jamilov, viloyat bas imam‑hatibi Zayniddin Eshonqulov hám birneshe tanımal imamdar qatnasqan. Xalq şasarı jolımen qurılğan bul masjidtiñ jaña binası 2019—2021-jıllarda zamanaýı jobalar negizinde taʼmirlandı. Masjid hovlisiniñ jalpı alany 5 gektar bolıp, masjid 1000 adam namazxanağa arnalğan. Bul masjidtiñ eski imami Samarqand viloyatı İştixon tumanınıñ imam‑hatibi Otaxon Safarov sanalıp, 2019‑jılda imam‑hatibi Toshmuhammad Abilov, imam‑naibi Hasanxon Temirov, 2020‑jılda imam‑hatibi Toshmuhammad Abilov, 2022‑jılda masjid imam‑naibi Nodirxon Absamatov hám qazirgi masjid imam‑hatibi Imomiddin Temirov Juma namazı, Qurban hám Ramazan hayiti namazları waqıtında öz maqamların jasaydı.

Mımarlığı

Masjid qurılısında gumbazdar qurılıs anıqtı murakkab bolıp, peshtoq, ravoq hám minoranıñ turli şekilleri özine qasıp nafaslı şekilde işlep şığarılğan. Bezeginde maftunlıq naqşlar, köşinkor bezekter qollanılğan bolıp, masjid binasınıñ tışqı hám işki bezekterinde basqa nafaslıq anıq körinedi. Masjidtiñ kök gumbazında Allahnıñ 99 atı hám sıfatları bitirilgen bolıp, halıqtı jalb etip turadı. Sonday-aq, masjidta 30 adamğa arnalğan erkeñder taharatxanası hám ayelderge arnalğan alohida taharatxana, maʼmuriyat (imam‑hatib, naiblar) bölmeleri, aşxana, qorovulxana hám qonaqxana sıyaqtı qosımşa binalarda barlıq qulaylıqtardı jasawğa bağdarlandı.

Орналасуы және қызметі

Масжид Самарқан облысы Ішхон ауданына қатысты саналады. Масқур масжидіне күнделікті 5 уақыт намаздарын орындау үшін Ішхон ауданындағы түрлі жерлерден мұсылман адамдар келеді. Сондай-ақ, Ішхон ауданындағы Сохибкор, Орлот, Қайырма, Өзбекқоргон, Богъихон аудандарының тұрғындары және жолаушылар, Рамазан және Құрбан айт намаздарында және Жұма намаздары уақытында келеді. Осы масжидке маршрут, автобус немесе жеңіл көлік құралдары арқылы баруға болады және намаз оқитындарға масжид күнделікті намаз уақыттарында әрдайым ашық. Осы масжид намаз оқитындарға қажетті ақпараттар хабарланатын, апталық жұма, айт намаздары қауым ретінде оқылатын Ішхон ауданындағы негізгі масжидтер қатарында кіреді. Күнделікті бес уақыт намазда 100-ден астам, жұма және айт намаздарында 1000-нан астам намаз оқитындар қатысады. Сондай-ақ, масжид Самарқан облысында тарауих намазында Хатми Құран оқылатын масжидтер тізіміне енгізілген. 2021-жыл 15-тамыз күні ауыр аурудан Мәскеу қаласында қайтыс болған Өзбекстан мұсылмандары басқармасының төрағасы, муфти Усмонхон Алымовтың жаназа намазы және қайғы шаралары 16-тамыз күні Самарқан облысы Ішхон ауданы Орлот ауылындағы „Эшон Темирхон Тоға“ (ескі Мұхожирлар масжиды) жұма масжидінде өтті. Айтуға болады, Усмонхон Алымов 1950-жылы Самарқан облысының Ішхон ауданында дүниеге келген, 15 жыл бойы Өзбекстан мұсылмандары басқармасында қызмет еткен.

Муфтии Усмонхон Алымов Ешон Темірхон Тоға мешітінде жүзеге асырылып жатқан құрылыс, жөндеу және безендіру жұмыстарымен өздері танысып тұр. Сондай-ақ, Ешон Темірхон Тоға мешітінің сыртқы жағында муфтии Усмонхон Алымов мақбарасы құрылып келеді. Осы мақбарада Ешон Темірхон Тоға және оның ұлдары Хожи Бадриддинхон Тоға және Хожи Сұлтанхон Тоғаның қабірлері орналасқан. Атап айтқанда, 2021 жылғы 17-сентябрьде Ресей мұсылмандары діни ұйымы төрағасы, Мәскеу муфтісі Албир хазрет Крганов «Ешон Темірхон тоға» жоме мешітінде қауыммен бірге Шайх Усмонхон Темірхон ұлы Алымов хазреттердің құқықтарына Құран оқыған.