Gazanfer Ağa Medresesi

Ғазанфер аға медресесі — III Мехмедтің венгр тектес қақпашы ағаларының бірі Ғазанфер ағаның (қ. 1602/03) салдырған, Стамбулдың Фатих ауданындағы медресе. Ол Ататүрік бульвары мен Коваджылар даңғылының Еминөнюге түсетін жолының сол жағында орналасқан. Бозогдан су көпірінің дәл түбінде тұрғанымен, айналасында Уқапаны және Стамбул мануфактурашылар базары (İMÇ) орналасқан. Медресенің салынған уақыты нақты белгісіз. Уақфнамасы 1595/96 жылы жасалған. Кейбір деректерде сәулетшісі Дәуіт аға деген пікірлер бар. Медресе сол дәуірдің кешен құрамына кірмейтін дербес мекемелерінің бірі. 2014 жылдан бері білім және мәдениет орталығы ретінде қызмет көрсетіп келе жатқан Ғазанфер аға медресесі Азиз Махмұд Хүдайи қорының құрамында жоғары оқу орнының студенттеріне білім беру және мәдени қызмет көрсетеді.

Тарихы және ерекшеліктері

Әртүрлі кезеңдерде болған өрттерде қатты зақымданғанымен, бірнеше рет қалпына келтірілген. Әсіресе 1782 жылғы өрттен қирап, кейін қайта жөнделген. Кейбір жылдардағы медресе тізімдеріне қарағанда, медресенің сыйымдылығы жиырма бес пен отыз студент аралығында өзгеріп отырған. 1914 жылғы есепте медресенің жаңа жөнделген он төрт бөлмесі болғаны, бөлмелерге екіден адам сыйғаны жазылған. Бұл есептен медресенің 1908 жылғы өртте зақымданғаны да түсінікті. Медресенің Коваджылар даңғылына қараған бөлігінен шағын аулаға кіреді. Аулаңың оң жағында Ғазанфер ағаның он бұрышты (ТДВИА бойынша он екі бұрышты) жоспарлы, күмбезді кесенесі бар. Аула мен бульварың сол жақ бұрышында сәбіл орналасқан. Сондай-ақ аула ішінде ең көнесі 1616 жылғы он қабірден тұратын қорым бар. Алдыңғы аулан өтіп келетін медресе бөлігі маңызды сәулеттік ерекшеліктерге ие. Бұл бөлікте сабақ бөлмелері қатар орналасқан. Кіреберістің дәл қарсысында күмбезбен жабылған, шаршы жоспарлы мескіт-дәрісхана орналасқан. Медресе жоспарында он бес хужра болғанымен, уақфнамасында он жеті хужра жазылған.

Медресе 1942 жылы Ататүрік бульвары ашылғаннан кейін маңызды орынға ие болды, бірақ қасында Бозогдан су көпірі болғандықтан ылғалды құрылымы да бар. Медресе 1943–1944 жылдары қалпына келтіріліп, 1945 жылы Муниципалитет музейіне айналды. 1989 жылы Стамбул үлкен қалалық карикатура және юмор музейіне ауыстырылды.