Harput Castle

Харпут қамалы, сондай-ақ Сүт қамалы деп те аталады (түрікше: Harput Kalesi, Süt Kalesi) — қазіргі Түркияның Елазығ провинциясының шекарасындағы тарихи Харпут ауданында орналасқан қамал. Оны урарттықтар тіктөртбұрышты жоспар бойынша салған. Қамал ішкі және сыртқы екі бөліктен тұрады. Аңыз бойынша, оны салу кезінде судың тапшылығы мен сүттің молдығы қамалдың ерітіндісіне сүт қосылуына әкелген, осылайша оны кейде «Сүт қамалы» деп те атайды.

Тарихы

Қамалды Урарту патшалығы б.з.д. VIII ғасырда салған. Б.з.д. VI ғасырда ол парсы үстемдігіне өтті. Б.з.д. IV ғасыр мен б.з. XI ғасыры аралығында қамал армян (армянша: Խարպերդի Վանք), рим, сасанид, Византия империясы, аббасид, және қайтадан Византия империясы билігінде болды, XI ғасырдың соңына дейін. 1085 жылы Чубукоғуллары, 1112 жылы Артукоғуллары, 1234 жылы селжұқтар билік құрды. Қамал Артукид бейі Белек Ғазидің және селжұқ бейі Алаеддин Кейкубадтың басқару орталығына айналды, ал 1366 жылы ол Дулкадироғуллары мен Аккоюнлы мемлекеттері арасындағы күрес салдарынан бірнеше рет иесін ауыстырды. 1465 жылы қамалды Аккоюнлы билеушісі Хасан Бахадыр хан басып алып, Аккоюнлы басқаруына берді. Харпут аймағы мен бекінісін 1515 жылы Явуз сұлтан Селимнің билігі кезінде Осман империясы басып алды.

Қалпына келтіру жұмыстары

Түркияның Мәдениет және туризм министрлігінің рұқсатымен соңғы қалпына келтіру жұмыстары 2005 жылы Вели Севиннің кеңесшілігімен басталып, 2009 жылға дейін жалғасты. Сонымен қатар, XVII ғасырдың ортасынан XX ғасырдың басына дейін тұрғындары болған Харпут қамалы ішіндегі Осман ауданын сақтау жөніндегі жұмыстар да Осман археологиясы аясында жүргізілді.