Husrev Pasha Mosque

Хүсрев паша мешіті — Диярбакырдың Сур ауданында орналасқан тарихи мешіт. Аттас маңда орналасқан. Дивана Хүсрев паша салдырған. Евлия Челеби 1655 жылы келген Диярбакырдың ескерткіштерін сипаттағанда, Хүсрев паша мешітінің Мардин қақпасының жанындағы көп жамағаты бар «сүйкімді» ғибадат орны екенін атап өткен.

Тарихы

Құрылыстың салынған уақытын нақты анықтайтын ешқандай дерек бүгінге жеткен жоқ. Дегенмен қаланың екінші Осман әкімі Дивана Хүсрев паша 1521–1528 жылдар аралығында медресе (Хүсревие медресесі) ретінде салған, мешіт бөлімін халық үнемі пайдалана бастағандықтан 1728 жылы мұнара қосылып, мешітке айналдырылған. Құрылысты 1991–1992 жылдары Уақыфтар бас басқармасы жөндеген.

Сәулеті

Солтүстік-оңтүстік бағытында тікбұрышты аумақты алып жатқан құрылыс аулалы жоспарға ие. Үшкір аркалы ойық ішінде ашылған жалпақ аркалы есіктен өтіп кіретін тікбұрышты аулының үш жағында шаршы қимада тіректі аркадалар тізілген. Үшкір аркалы аркадалардың он екі бөлімінің үсті күмбездермен жабылса, олардың артында оң мен сол жақта әрқайсысы бір терезеден жарық алатын шаршы пішінді он хүжре бар. Қыбла жағының ең шетінде орналасқан бір-бір хүжре тікбұрышты жоспарлы және үстіне бесік тәрізді төбемен жабылған. Олармен мешіттің арасына бүйірлердегі хүжрелердің өлшеміндей күмбезді бір-бір хүжре орналастырылған. Құрылысқа кейін қосылған мұнара солтүстіктегі аула кіру есігінің батысында құрылыстан тәуелсіз көтеріліп тұр. Қара-ақ тесілген тастан жасалған мешіттің мұнарасы цилиндр денелі және Селжұқ сәулеті стилінде. Құрылыста екі түсті тегіс тесілген тас материал кейде бірге, кейде жеке қолданылған. Сыртқы сәулетте әшекей аулаға кіруді қамтамасыз ететін тәжді есік пен мұнарада жасалған.